Bipolar bozukluk tanılı hastalarda çocukluk çağı travmasının psikolojik dayanıklılık,tedavi uyumu ve yaşam kalitesi ile ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE SİNEM CESUR
Danışman: Filiz İZCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: BB'de çocukluk çağı travmatik yaşantılarının hastalığın oluşmasında ve progresyonunda önemli bir etkiye sahip olduğu ve özellikle son yıllarda yapılan çalışmalarla birlikte bu etkinin pozitif yöne çevrilebileceği düşünülmektedir. Bu çalışmada BB hastalarında ÇÇT'nin yaşam kalitesi, psikolojik dayanıklılık ve tedavi uyumu ile ilişkisini araştırdık. Yöntem: Kesitsel bir tasarımı olan çalışmamıza SBÜ İstanbul Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri polikliniği ve Toplum Ruh Sağlığı Merkezleri'ne Şubat 2023-Haziran 2023 tarihleri arasında başvuran, dahil edilme ve hariç tutulma kriterlerini karşılayan, araştırma hakkında bigilendirilmiş ve katılmaya gönüllü olan remisyonda 110 BB-I tanılı hasta dahil edilmiştir. Katılımcılara SCİD-5 CV, sosyodemografik ve klinik veri formu, Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği, Young Mani Derecelendirme Ölçeği, Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği, Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği-28, Bipolar Bozuklukta Yaşam Kalitesi Ölçeği Uzun Form ve Morisky Tedavi Uyumu Ölçeği uygulanmıştır. ÇÇT ölçeğinde 35 puan ve üzeri pozitif kabul edilmiş olup alt ölçekler için ayrı kesme puanları kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmamıza katılan katılımcıların yaş ortalaması 43,44±10,68'dir. Tüm katılımcılarda duygusal ve fiziksel ihmal olduğu, en sık görülen istismarın ise çocukluk çağı fiziksel istismarı olduğu tespit edildi. Cinsel istismarın ilk atağın karma özellikli olmasını azalttığı bulundu. ÇÇT istismarları ile tedavi uyumu arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı. ÇÇT ihmalleri ve toplam puana bakıldığında ise, tedavi uyumu 'orta' olanların fiziksel ihmal ve ÇÇT toplam puan ortalamalarının tedavi uyumu 'yüksek' olan katılımcılara göre daha düşük olduğu saptandı. Çocukluk çağı travmatik yaşantıları ile yaşam kalitesinin bazı alt alanları pozitif korelasyon gösterdi. Katılımcıların %39,60'ının tedavi uyumu 'yüksek', %60,40'ının tedavi uyumu 'orta' saptanmışken düşük olan katılımcı yoktu. ÇÇT ihmal alt ölçekleri ile YİPDÖ bazı alt alanlar arasında pozitif korelasyon saptandı. Duygusal istismarın PD gelecek algısını arttırdığı tespit edildi. Fiziksel istismarda ise YİPDÖ gelecek algısı ortalaması, istismar olmayanlara göre daha düşük saptandı, fiziksel istismarın gelecek algısı üzerinde anlamlı bir etkisi saptanmadı. YK bazı alt alanları ÇÇT ile aynı yönde korelasyon gösterdi. Çalışmamızda TU, PD ve YK ilişkisinde, TU yüksek olanların PD ortalaması, TU orta olanlara göre daha yüksek saptandı. PD'nin TU üzerinde pozitif yönde bir etkisi olduğu bulundu. TU 'yüksek' olanların YK ortalamasının TU 'orta' olanlara göre daha yüksek saptandı, tedavi uyumu artışının YK'yi pozitif etkilediği bulundu. YK'nın TU üzerinde pozitif etkisi tespit edildi. PD ve YK ilişkisinde, iki parametrenin birbiri üzerinde pozitif etkisi olduğu görüldü. Psikolojik dayanıklılık, tedavi uyumu ve yaşam kalitesinin birbirleri ile pozitif yönde bir ilişkisi olduğu tespit edildi. Sonuç: Çalışmamızda ÇÇT öyküsü olan bireylerin psikolojik dayanıklılıkları yüksek olması sebebiyle tedavi uyumları ve yaşam kaliteleri nispeten yüksek çıkmıştır. Çalışmamız BB bozukluk tanılı kişilere yapılacak tedavi müdahallerinin çok yönlü olarak ele alınmasının, kişilerin ÇÇT'ye rağmen hastalıkla baş etmelerine ve topluma adaptasyonuna oldukça faydalı olabileceğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Bipolar bozukluk, Çocukluk çağı travması, Psikolojik dayanıklılık