Psoriazis hastalarında biyolojik belirteç olarak serum GLP-1 düzeyinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAŞAKŞEHİR ÇAM VE SAKURA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DERİ VE ZÜHREVİ HASTALIKLAR ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEFA YÜKSEL
Danışman: Zafer TÜRKOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Psöriazis, immün sistem hücrelerinin anormal aktivasyonu sonucu, keratinositlerin aşırı çoğalması ile karakterize kronik inflamatuar bir cilt hastalığıdır. Cilt tutulumunun yanı sıra, hipertansiyon (HT), insülin direnci, tip II diyabetes mellitus (DM), dislipidemi, obezite gibi çoklu metabolik komorbiditelerle ilişkilendirilmiştir. Son vaka raporları, Tip II DM tedavisinde kullanılan glukagon benzeri peptit 1 (GLP-1) agonistleri ile tedavinin psöriazis hastalığında klinik iyileşme ile sonuçlandığını göstermektedir. Literatürde, psöriazis plaklarından alınan punch biyopsi örneklerinde yapılan gen ekspresyon analizinde, glukagon benzeri peptit-1 reseptör (GLP-1R) ekspresyonu tespit edilmiştir. Glukoz metabolizması üzerine bilinen etkisinin yanı sıra, son dönemlerde, antiinflamatuar ve immünmodülatör etkisi üzerinde durulmaktadır. Bu çalışmada temel amacımız, psöriazis hastalarında bazal serum GLP-1 düzeylerini incelemek ve psöriazis hastalığının patofizyolojisindeki önemini vurgulamaktır. Ayrıca GLP-1'in, psöriazis hastalık şiddeti ve tedavi takibinde, bunun dışında eşlik eden komorbid durumlarla (HT, insülin direnci, DM, dislipidemi, obezite) ilişkisini öngörmede etkili bir biyolojik belirteç olup olmadığını ortaya koymaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 30 Kasım 2023 ve 31 Mart 2024 tarihleri arasında, Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Dermatoloji Polikliniği'ne başvuran, psöriazis tanısı klinik ve histopatoloji ile doğrulanmış, araştırmaya dahil olma ölçütlerini karşılayan ve çalışmaya katılmayı kabul eden, 18-65 yaş arasında, 100 psöriazis hastası (50 metabolik sendromun eşlik ettiği psöriazis hastası, 50 metabolik sendromun eşlik etmediği psöriazis hastası) ve 50 sağlıklı gönüllü (inflamatuar deri hastalığı olmayan) çalışmaya dahil edildi. Psöriazis hastalarında, metabolik sendroma yönelik katılımcıların tespiti açısından, Uluslarası Diyabet Federasyonu (IDF) tanı kriterleri baz alındı. Tüm katılımcıların sosyodemografik verileri kaydedildi ve kilo, boy, vücut kitle indeksi (aritmetik hesaplama), kan basıncı, glukoz, insülin, aspartat aminotransferaz (AST), alanin aminotransferaz (ALT), c-reaktif protein (CRP), yüksek yoğunluklu lipoprotein kolesterol (HDL), düşük yoğunluklu lipoprotein kolesterol (LDL), trigliserid, total kolesterol, homeostatic model assessment for insülin resistance (HOMA-IR) (aritmetik hesaplama) ve GLP-1 değerleri ölçüldü. Ayrıca psöriazis hastalarında psöriazis alan şiddet indeksi (PAŞİ) ve dermatolojik yaşam kalite indeksi (DYKİ) hesaplandı. Bulgular: Sağlıklı gönüllülerle kıyaslandığında, psöriazis hastalarında bazal serum GLP-1 düzeyi anlamlı olarak daha düşük bulundu. Metabolik sendromun eşlik ettiği psöriazis hastaları ile metabolik sendromun eşlik etmediği psöriazis hastaları arasında serum GLP-1 düzeyleri arasında farklılık bulunmadı. Serum GLP-1 düzeyi ile psöriazis hastalık şiddeti ve dermatolojik yaşam kalite indeksi arasında anlamlı korelasyon saptanmadı. Yapılan çok değişkenli model lojistik regresyon analizinde, serum GLP-1 düzeyinin psöriazis hastaları ve sağlıklı gönüllülerin ayrımında anlamlı bağımsız etkinliği saptandı. Sonuç: Bu çalışma bildiğimiz kadarıyla, sağlıklı gönüllüler ile psöriazis hastalarının bazal serum GLP-1 düzeylerini karşılaştıran ilk çalışma özelliğini taşımaktadır. Psöriazis hastalarında serum GLP-1 düzeyinin kontrol grubuna göre daha düşük saptanması, bize GLP-1 hormonun psöriazis patogenezinde rol oynayabileceğini ve biyobelirteç olarak kullanılabileceğini düşündürmektedir. Gelecekte GLP-1 analogları, psöriazis hastalarında yeni bir idame tedavi seçeneği olabilir. Anahtar kelimeler: psöriazis, GLP-1, inkretinler, metabolik sendrom, HOMA-IR