Hastanede yatan tüberküloz hastalarının ek hastalıkları, meslekleri, sosyal güvenceleri ve psikolojik etkilenme durumlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ATATÜRK GÖĞÜS HASTALIKLARI VE GÖĞÜS CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA NUR BOLU
Danışman: Şeref ÖZKARA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Tüberküloz (TB) hastalığı, Mycobacterium tuberculosis kompleks basillerinin neden oluğu başta akciğerler olmak üzere birçok organ ve sistemi tutan, kazeifikasyon nekrozu ile karakterize hava yolu ile kişiden kişiye bulaşan kronik bir enfeksiyon hastalığıdır. Hastaların tıbbi özellikleri yıllık raporlarla ülke çapında yayımlanmaktadır. Bizim çalışmamızda hastaların tıbbi özelliklerinin yanı sıra, Türkiye'de Verem Savaşı Yıllık Raporlarında yer almayan, hastalara ait bazı özellikler de incelenmiştir. Çalışmamızda TB tanısı alan ve yatarak tedavi gören TB hastalarının sosyodemografik özelliklerini, mesleklerini, sosyal güvencelerini, aile büyüklüklerini, tüberküloz temas öykülerini, olgu tanımlarını, ek hastalıklarını, doğdukları ülkeleri, tüberkülozun hastaları psikolojik olarak nasıl etkilediğini araştırmayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, 1 Ocak 2021-31 Aralık 2021 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi TBC-1A servisinde yatan 291 tüberküloz hastası dahil edildi. Hastalara ait veriler hasta dosyalarından ve hastane elektronik kayıt sisteminden retrospektif olarak incelendi. Bulgular: Çalışmaya toplam 291 hasta dahil edildi. Hastaların yaş ortalaması 47,17±18,28 olarak bulundu. Hastaların 207'si (%71,13) erkek, 84'ü (%28,87) kadın olarak saptandı. Hastalardan doğum yeri Türkiye olan 241 (%82,82) hasta, doğum yeri Türkiye dışı olan 50 (%17,18) hasta vardı. Hastaların meslek dağılımları incelendiğinde; memur 92 kişi (%31,62), ev hanımı 50 kişi (%17,18), işçi 44 kişi (%15,12), çiftçi 31 kişi (%10,65), öğrenci 19 kişi (%6,53) ve emekli 16 kişi (%5,50), diğer 22 kişi (%7,56) olduğu görüldü. Hastalardan 250 kişinin (%85,91) sosyal güvencesinin olduğu tespit edildi. Hastaların kardeş sayısı ortancası 4, çocuk sayısı ortancası 2 olarak bulundu. Hastaların %71,13'ü (n=207) evliydi. TB teması olan 62 kişi (%21,31) saptandı. Çevresel ve mesleki maruziyeti olan 42 kişi (%14,43) bulundu. Hastalardan 168 kişinin (%57,73) ek hastalığı bulunmaktaydı. Olgu tanımları incelendiğinde; %78,01'i (n=227) yeni olgu, %21,99'u önceden tedavi gören olgu olarak saptandı. Hastalardan 172 kişi (%59,10) yayma pozitif (+) olarak saptandı. Çalışma grubu içinde ilaç direnci çalışılmayan 47 kişi (%16,15), ilaçlara duyarlı olan 183 kişi (%62,89), rifampisin dışındaki ilaçlara direnci olan 28 kişi (%9,62), rifampisin direnci olan 33 kişi (%11,34) saptandı. Çalışma grubu içinde Çoklu İlaç Dirençli (ÇİD) hasta oranı %5,84 (n=17), Yaygın İlaç Dirençli (YİD) hasta oranı %1,37 (n=4) olarak bulundu. Ruhsal değerlendirmesi normal olan 129 hasta (%44,33), olumsuz yönde etkilenmiş olan 162 hasta (%55,67) tespit edildi. Hastalar ilaç direnci durumlarına göre karşılaştırıldığında; ilaca dirençli hasta grubunda önceden tedavi görmüş olgu oranı ilaca duyarlı hasta grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksek saptandı (p<0,001). Sonuç: Çalışmamızda hastaların çoğunlukla erkek, genç yaş grubunda olan, ek hastalıkları olan, kalabalık ailelerde yaşayan düşük sosyoekonomik düzeye sahip bireyler olduğunu gördük. Bu özelliklere sahip ve semptomları olan bireylerle karşılaşıldığında TB ön tanısı akla gelmelidir. Dirençli hasta oranının giderek arttığı görülmektedir. Direnç gelişimini önlemek adına hastaların tedavi uyumlarına özen gösterilmeli, ilaç duyarlılık testleri (İDT) yapılmalıdır. TB hastaları tedavi edilirken fiziksel ve ruhsal olarak bütüncül şekilde ele alınmalı, gerekli durumlarda psikiyatri konsültasyonu istenmelidir. Ayrıca hastaların sosyal ve maddi açılardan kayıplar yaşadıkları göz önünde bulundurulmalı ve bu alanlarda hastalar desteklenmelidir. Anahtar Kelimeler: Ek hastalık, Meslek, Psikolojik etkilenme, Sosyal güvence, Tüberküloz