İç hastalıkları polikliniğine başvuran tip 2 diyabetes mellitus tanısı olan kombine veya monoterapi oral antidiyabetik tedavi kullanan hastaların pankreas beta hücre rezervinin homa-β indeksi kullanılarak değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HASEKİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RAİFE DİLHAN ALÇELİK KARACAN
Danışman: Süleyman AHBAB
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Diyabetes mellitus, hiperglisemiyle karakterizedir. Patogenezinde insülin direnci ve beta hücre disfonksiyonu çok önemlidir. HOMA-β indeksi beta hücre fonksiyonunu göstermek için kullanılır. Bu çalışmada iç hastalıkları polikliniğine başvuran diyabet tanılı, çeşitli oral antidiyabetik tedavileri kullanan hastaların pankreas beta hücre fonksiyonları arasındaki ilişkiyi HOMA-β indeksi kullanarak göstermeyi amaçladık. Gereç ve yöntem: Tip 2 diyabeti olan ve oral antidiyabetik kullanan 107 hastanın çeşitli laboratuvar parametreleri, demografik özellikleri, HOMA-ß, HOMA-IR indeksleri incelendi. Hastalar kullandıkları tedavi çeşidine göre gruplandırıldı, aralarındaki ilişkiler incelendi. Hastalar diyabet yaşlarına göre gruplara ayrıldı, HOMA-ß indeksi ve diğer parametreler açısından karşılaştırıldı. Bulgular: 107 hastanın 37'si erkek (%34), 70'i (%66) kadındır. 51'inin (%47) diyabet yaşı 5 yıl ve altındayken, 56'sının (%53) diyabet yaşı 5 yılın üzerindedir. Hepsi metformin tedavisi almaktadır. 41 hasta (%38) yalnızca metformin kullanırken 66 hasta (%62) kombine tedavi kullanmaktadır. Metformin ve kombine ilaç kullanan hastaların laboratuvar değerleri arasında tedavi tipine göre anlamlı bir farklılık bulunup bulunmadığı incelendiğinde HOMA-ß (p=0.01), HOMA-IR (p=0.01), HbA1c (p<0.001), AKŞ (p<0.001), LDH (p=0.04) değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur. Diyabet yaşı 5 yıl ve altında ve 5 yıl üstünde olan hastalarda HOMA-ß (p=0.01), HbA1c (p=0.04), lenfosit (p=0.04), diyastolik kan basınçları (p=0.04) arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır. Metforminin yanı sıra alınan ek tedavinin beta hücre fonksiyonu üzerindeki etkisini incelendiğinde, sülfonilüre kullanımının istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğunu görülürken diğer tedavilerde anlamlı fark saptanmamıştır. Sonuç: Metformin ile kombine olarak DPP4-i, SGLT2-i, sülfonilüre, tiyazolidin grubu oral antidiyabetik kullanan hastalardan yalnızca sülfonilüre kullanan grubun HOMA-ß düzeyleri anlamlı düzeyde düşük saptanmıştır. Bu sülfonilürelerin beta hücre disfonksiyonuna sebep olduğunu destekler. Diyabet yaşı 5 yıl ve altı ile 5 yılın üzerinde olan hastalarda diyabet yaşı 5 yıl ve altı olanların HOMA-ß değerleri anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur, diyabet yaşı arttıkça beta hücre disfonksiyonundaki artışı doğrulamaktadır. Anahtar kelimeler: diyabet, pankreas beta hücre, homabeta, oral antidiyabetik