Tip 1 diyabetes mellitus tanılı hastalarda anemi sıklığı ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY DR. SADİ KONUK SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELİH GÖNEN
Danışman: Esra Deniz PAPATYA ÇAKIR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Tip 1 Diyabetes Mellitus (Tip 1 DM), pankreasta insülin üreten beta hücrelerinin yıkımıyla karakterize, kronik otoimmün bir hastalıktır. Hastalığın mortalite ve morbiditesi akut veya kronik komplikasyonlardan kaynaklanmaktadır. Kronik komplikasyonlar mikrovasküler ve makrovasküler olmak üzere iki gruba ayrılır. Yapılan çalışmalar diyabetik hastalarda aneminin, periferik dokularda hipoksi ve oksidatif strese neden olarak mikrovasküler ve makrovasküler komplikasyon gelişimine neden olabileceği, gelişen komplikasyonların daha ağır seyredebileceğine dair kanıtlar içermektedir. Çocukluk çağında tip 1 diyabetlilerde anemi ve nedenlerini inceleyen az sayıda çalışma olduğu görülmektedir. Bu çalışmayla tip 1 DM'li çocuklarda anemi sıklığını ve risk faktörlerini belirlemeyi amaçladık. Gereç ve yöntem: Çalışmaya Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Endokrinoloji Polikliniği'ne 01.01.2017 ile 01.04.2021 tarihleri arasında başvuran en az 1 yıldır tip 1 DM tanılı, 1-18 yaş arası 82 hasta dahil edilmiştir. Aynı tarihler arasında Sağlam Çocuk-Aşı Polikliniği'ne başvuran sağlıklı çocuklar ile Çocuk Endokrinoloji Polikliniği'nde puberte bozuklukları (erken puberte veya geç puberte şüphesiyle) ve jinekomasti (ilaç veya altta yatan hastalığa bağlı olmayan) nedeniyle takipli 82 hasta kontrol grubunu oluşturmaktadır. Hastaların demografik verileri, tanı yaşı, hastalık süreleri, tedavi ve beslenme şekilleri, antropometrik ölçüm değerleri, HbA1c, hemogram parametreleri (Hgb, Hct, Mcv, Rbc, Rdw, Mchc), ferritin, total demir bağlama kapasitesi, demir ve vitamin B12 düzeyleri retrospektif olarak incelendi. Bulgular: Hastaların %56,1'i (n=92) kız, %43,9'u (n=72) erkekti. Olguların 50'si (n=82) çalışma, %50'si (n=82) kontrol grubundadır. Tip 1 DM'li olguların hastalık süreleri 1 ile 16,8 yıl arasında değişmekte olup; ortalama süre 4,99±3,18 yıldır. HbA1c değerleri %5,9 ile %16,7 arasında değişmekte olup; ortalama değer %9,26±2,27'dir. Tip 1 DM'li hastalar yaşa ve cinsiyete göre hemoglobin değerlerine göre incelendiğinde hastaların %12,1'inde (n=10) anemi saptanmıştır. Kontrol grubundaki colguların ferritin ölçüm değerleri, çalışma grubundakilerden istatistiksel olarak anlamlı seviyede yüksek saptanmıştır (p=0,032; p<0,05). Ancak her iki grubun hemoglobin değerleri arasında fark olmadığı görülmüştür. Tip 1 DM'li hastalar metabolik kontrol bakımından HbA1c düzeyi ≤ %7,5 (n=17), %7,5-9 (n=26) ve ≥ %9 (n=38) olarak üç gruba ayrılarak incelendiğinde HbA1c düzeyi ile hemogram parametreleri (Hgb, Hct, Mcv, Rbc, Rdw, Mchc), ferritin, total demir bağlama kapasitesi, demir, vitamin B12 düzeyleri arasında ilişki saptanmamıştır. HbA1c değerleri %7,5 ve daha az olan olguların büyüme hızları, %9 ve üzeri olanlardan anlamlı yüksek olduğu görülmüştür (p=0,049; p<0,05). Tip 1 DM'li hastalar hastalık süresine göre incelendiğinde hastalık süresi 6 yıl ve üzeri olanların hemoglobin değerleri, 1-3 yıl arası olanlardan anlamlı yüksek bulunmuştur (p=0,046; p<0,05). Beslenme şekli diyabetik diyet olan hastaların ferritin değeri, karbonhidrat sayımı yöntemini kullananlara göre istatistiksel olarak anlamlı seviyede yüksek saptanmıştır (p=0,004; p<0,01). Sonuç: Tip 1 diyabette metabolik kontrol düzeyi ile anemi ilişkilendirilememiştir. Tip 1 diyabetli çocuklar hastalığın ilk yıllarında anemi açısından risk altındadır. Bu sonuç, tip 1 diyabetin erken dönemlerinde hastaların anemi açısından tetkik edilmesi gerektiğini düşündürmektedir. Anahtar kelimeler: anemi, diyabetes mellitus, tip 1, demir eksiklikleri