Acil servise başvuran pnömoni hastalarında laktat/hematokrit oranı ve CURB-65 skorunun prognozu öngörmedeki yeri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMA GÜZEL
Danışman: Mehmet OKUMUŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Pnömoni hastaları acil servise sıklıkla ateş, pürülan balgamlı öksürük, nefes darlığı ve göğüs ağrısı gibi semptomlarla başvururlar. Bu çalışmada acil serviste pnömoni tanısı alan bu hastaların laktat/hematokrit oranı ile konfüzyon, üre >7 mmol/L, solunum sayısı >30/dk, düşük sistolik (<90 mm Hg) veya diyastolik (≤60 mm Hg) kan basıncı ve ≥65 yaş (CURB-65) skoru karşılaştırılmıştır. Amaç, bu parametrelerin ve skorlamanın hastaların prognozu (taburculuk, yatış yapılan ünite) ve mortalitesi üzerindeki etkinliğini incelemektir. Gereç ve yöntem: Çalışmamız SBÜ Ankara Eğitim ve Araştırma SUAM Acil Tıp Kliniğinde 10/2024 – 10/2025 tarihleri arasından etik kurul onayı alındıktan sonra yapıldı. Çalışmamız prospektif, gözlemsel bir çalışmadır. Çalışmamıza acil serviste pnömoni tanısı alan 18 yaş üstü hasta dahil edildi. Toplam 316 hasta çalışmaya alınmış olup, bu hastaların acil servise başvurusu anındaki vital değerleri, ek hastalıkları, yaş, cinsiyet gibi verileri sisteme kaydedildi. Bu hastaların alınan kan tetkiklerinden laktat, hematokrit, üre gibi değerlerine hastane bilgi sistemi aracılığıyla ulaşıldı. Laktat/hematokrit oranı (LHR) ve CURB-65 skoru kaydedildi. Bu iki parametrenin sonuçları ile hastaların klinik sonlanımı arasındaki ilişki, birbirleriyle aralarındaki ilişki ve kısa dönem mortalite (ilk 30 gün içinde mortalite) araştırıldı. Bulgular: Çalışmaya 146 kadın (%46.2), 170 erkek (%53.8) toplam 316 hasta dahil edildi. Hastaların ortanca yaşı ise 72 yıl idi. CURB-65 skorlamasına göre 156'sı (%49.4) düşük riskli, 93'ü (%29.4) orta riskli ve 67'si (%21.2) yüksek riskli grubu oluşturdu. CURB-65 risk skoru düşük olan hastaların (%82.3) çoğu acilden taburcu edilirken orta ve yüksek riskli hastalar daha çok servis veya yoğun bakım ünitesine (YBÜ) yatırıldı (%83,5). Laktat/hematokrit oranının taburcu olanlarda ortanca değeri 0.05, hastaneye yatanlarda 0.07'idi. Hastaların 39'u (%12.3) ex oldu. Mortal seyreden hastaların %25.6 orta riskli, %74.4'ü yüksek riskli gruptaydı. Prognoz tahminleri için LHR ve CURB-65 skorunun ROC analizi sonucunda eğri altında kalan alan (EAA) sırasıyla 0.697, 0.888; cutt-off değerleri sırasıyla 0.055, 2; duyarlılıkları sırasıyla; %63.3, %82.3 özgüllükleri sırasıyla %62.7, %83.5 bulundu. Mortaliteyi öngörmede ROC analizi ise eğri altında kalan alanlar sırasıyla 0.750, 0.889; cutt-off değerleri sırasıyla 0.066, 3; duyarlılıkları sırasıyla; %69.2, %86.3 özgüllükleri ise; %69, %74.4'idi. Sonuç: Acil serviste pnömoni tanısı alan hastalarda laktat/hematokrit değeri ve CURB-65 skorunun prognoz ve mortalite tahmini açısından anlamlı sonuç göstermektedir. LHR değerinin artması YBÜ yatışlarında bağımsız risk faktörü olarak bulundu. Ancak CURB-65 skoru daha anlamlı bulundu. LHR değeri ve CURB-65 skoru arasında orta düzeyde bir korelasyon bulundu. Bu iki skorda artış mortalite de artış ile doğru orantılı bulundu.