Diyabetik ayak ülseri olan hastalarda periferal nöropati, ilişkili faktörler ve ayak bakım davranışlarının incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, İÇ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GİZEM ÖZCAN AKBAY
Danışman: Fatma İlknur ÇINAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada diyabetik ayak ülseri olan hastalarda diyabetik periferal nöropati varlığını ve nöropati ile ilişkili demografik ve klinik faktörleri belirlemek; ayrıca hastaların ayak bakım davranışları düzeyini ve ilişkili değişkenleri incelemek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki bu çalışma, Ekim 2024–Temmuz 2025 tarihleri arasında Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Genel Cerrahi Diyabetik Ayak Polikliniği'nde yürütülmüş ve 131 diyabetik ayak ülserli hasta araştırmaya dahil edilmiştir. Çalışmada hastaların tanıtıcı ve tıbbi bilgileri 'Hastaların Sosyodemografik ve Tıbbi Özelliklerini İçeren Veri Toplama Formu', ayak bakım davranışları 'Ayak Bakımı Davranış Ölçeği' ve diyabetik periferal nöropati 'Michigan Nöropati Tarama Ölçeği' ile değerlendirilmiştir. Analizde tanımlayıcı istatistikler, parametrik ve nonparametrik grup karşılaştırma testleri, Spearman korelasyon analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 63,90 ± 9,51 yıl olup %71'i erkek, %64,1'i ilköğretim mezunudur. Michigan Nöropati Tarama Ölçeği'ne göre hastaların tamamında fiziksel nöropati puanı >2 bulunurken, nöropati semptom puanı %53,4'ünde ≥7 olarak saptanmıştır. Kadın, bekar, ilköğretim mezunu, çalışmayan, yalnız yaşayan, geliri giderinden az olan ve sigara kullanmayan ve bırakmış hastalarda nöropati semptom puanı daha yüksektir (p<0,05). Diyabet süresi ile nöropati semptom puanı arasında pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur (r=0,328; p<0,05). Nöropati semptom puanı arttıkça Wagner ve PEDIS ülser evrelerinin ilerlediği belirlenmiştir (r=0,382; r=0,335; p<0,05). Üniversite ve üzeri eğitim düzeyine sahip, geliri giderine eşit veya çok olan, sigara kullanmayan, HbA1c düzeyi düşük ve ülser evresi daha hafif olan hastaların ayak bakım davranışı puanları daha yüksektir (p<0,05). Regresyon analizine göre üniversite ve üzeri eğitim düzeyi (B=0,265) ve diyabet eğitimi almış olmak (B=0,216) ayak bakım davranışlarının bağımsız ve anlamlı yordayıcılarıdır (Adjusted R²=0,160). Sonuç: Diyabetik ayak ülseri olan hastalarda semptom şiddeti sosyodemografik ve klinik faktörlerle ilişkili bulunmuştur. Eğitim düzeyi ve diyabet eğitimi ayak bakım davranışlarını olumlu yönde etkilemektedir. Bu bulgular, erken nöropati taraması ve bireyselleştirilmiş ayak bakım eğitimlerinin klinik hemşirelik uygulamalarında önemini vurgulamaktadır.