Glioblastoma tedavisine yönelik CRISPR/Cas9 aracılı gen düzenleme için lipit bazlı nano taşıyıcı sistemlerin geliştirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, FARMASÖTİK TEKNOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: PELİN DİLSİZ ERİM
Danışman: Neslihan ÜSTÜNDAĞ OKUR
Özet:Amaç: Glioblastoma Multiform, merkezi sinir sistemindeki en yaygın birincil beyin tümörü türüdür ve oldukça agresif bir yapısı bulunmaktadır. En ölümcül kanserlerden biri olmakla beraber, mevcut tedavi yöntemlerinin etkisiz kalması nedeniyle sağkalım oranları oldukça düşüktür. Bu tez çalışması ile CRISPR/Cas9 aracılı genom düzenlemesinde kullanılabilecek, yüksek transfeksiyon etkinliğine sahip lipit bazlı nano taşıyıcı sistemler geliştirilmiştir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma kapsamında, Cas9 ve rehber RNA sekanslarını içeren plazmid DNA çoğaltılmış ve nanoyapılı lipit taşıyıcılarla kompleks (NLC-DOTMA-pDNA) oluşturulmuştur. Kompleksin oluşumu agaroz jel elektroforezi kullanılarak doğrulanmıştır. U87-MG hücreleri kompleks, PEI ve Lipofectamine2000'in transfeksiyon etkinliğinin incelenmesi için kullanılmıştır. 48. saatin sonunda hücresel sağkalım, transfeksiyon etkinliği ve hücre morfolojisi konfokal mikroskop görüntülemesiyle değerlendirilmiştir. Bulgular: CRISPR sistemini taşıyan NLC-DOTMA-pDNA formülasyonu, U87 hücre hattında yüksek oranda transfeksiyon etkinliği göstermiştir. Kontrol grupları ile kıyaslandığında, geliştirilen formülasyonun transfeksiyon etkinliğinin sıkça kullanılan transfeksiyon ajanlarına kıyasla daha yüksek olduğu, hücre ölümünün ise daha az olduğu gözlenmiştir. Hazırlanan nanoyapılı lipit taşıyıcı sistem hücre yapısını koruyarak apoptoz oranlarını düşük düzeyde tutmuştur. Sonuç: Elde edilen bulgular, geliştirilen nanoyapılı lipit taşıyıcı sistemin CRISPR/Cas9 temelli gen düzenleme için etkili ve aynı zamanda güvenli bir yöntem olabileceğini ortaya koymaktadır. Yüksek transfeksiyon verimi ve düşük toksisite profili, glioblastoma tedavisine alternatif yaklaşım sunmaktadır.