Menometroraji tanılı hastalarda ISTH-BAT ve PBAC kanama skorları kullanılarak kanama bozukluklarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA DR. SAMİ ULUS KADIN DOĞUM ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞÇE KANTEMİR
Danışman: Ali FETTAH
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Menometroraji adölesanlarda sık görülen bir sağlık problemidir. Bu çalışmada Resimli Kanama Değerlendirme Ölçeği (PBAC) ve Uluslararası Tromboz ve Hemostaz Derneği Bilimsel ve Standardizasyon Komitesi Kanama Değerlendirme Ölçeği (ISTH-BAT) ile kalıtsal kanama bozukluğu arasındaki ilişkiyi araştırmak ve kliniklerimizde elde ettiğimiz verilerin kullanılarak hastaların tanısını kolaylaştırmak amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Çalışma, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Dr. Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Hematoloji kliniğinde 18.11.2021-30.04.2022 tarihleri arasında menometroraji şikayeti ile başvuran 99 hasta ile 50 sağlıklı kontrolün prospektif olarak incelenmesi ile gerçekleştirildi. Bulgular: Çalışma grubundaki hastaların ortalama yaşları 14,6±1,8 yıl, menarş yaşı ortalama 11,9±1,1 yıldı. Kontrol grubumuzun ortalama yaşları ise 14,2±1,2 yıl ve ortalama menarş yaşı 11,4±0,9 yıl idi. Hastaların en sık başvuru şikayeti menorajiyken, metroraji, anemi, spontan ekimoz, çarpıntı ve halsizlik diğer başvuru şikayetleriydi. Çalışmaya alınan 99 hastadan 14'ü (%14,1) kalıtsal kanama bozukluğu tanısı aldı. Bunlardan 9'u von Willebrand hastalığı tip 1, 3'ü faktör XI eksikliği ve 2'si faktör VII eksikliğiydi. 48 hastada endokrin patoloji saptanırken (19 hasta anovulatuar siklus, 14 hasta hipotalamo-pitüiter-ovaryan aks immatüritesi, 6 hasta obezite, 5 hasta tiroid patolojisi, 4 hasta polikistik over sendromu), 8 hastanın menometroraji şikayeti kullandıkları ilaçlarla (5 hasta selektif serotonin gerialım inhibitörü, 3 hasta valproik asit) ilişkili bulundu. Çalışmamızda 35 hastanın menometrorajiye sebep olan etiyolojisi tespit edilemedi. Menorajisi olan hastalarda PBAC (195,36±112,72 vs. 31,50±14,69, p<0,0001) ve ISTH-BAT (3,17±1,20 vs. 0,52±0,30, p<0,0001) skorları kontrol grubuna göre çok yüksek saptandı. Kalıtsal kanama bozukluğu tanısı alanlarda almayanlara göre PBAC (240,93±144,33 vs. 187,86±105,82, p=0,103) ve ISTH-BAT (3,57±1,15 vs. 3,11±1,20, p=0,181) skorları daha yüksek tespit edildi, ancak istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı. Kalıtsal kanama bozukluğu olan ve olmayan hastaların tespiti için yapılan ROC analizleri sonucu PBAC ve ISTH-BAT skorlarında yeni sınır değerler belirlendi. Buna göre PBAC için ≥190 (sensitivite: %66,7, spesifite: %63,4), ISTH-BAT için ≥4 (sensitivte:%57,1, spesifite:%74,4)olması kanama bozukluğunun tespiti açısından yararlı olabileceği saptandı. Diğer taraftan çalışmamızda anemisi olanlarda PBAC skoru (209,13±100,79 vs. 185,02±123,49) anemisi olmayanlara göre daha yüksek saptandı. Ancak fark istatistiksel olarak anlamlı değildi (p=0,08). Bununla birlikte orta ve ağır derecede anemisi olan hastaların PBAC skorlarının (254,21±113,23, 218,15±75,53 vs. 185,02±123,49) anemisi olmayanlara göre daha yüksek saptandığı görüldü ve bu durum istatistiksel olarak anlamlıydı (p=0,048). Hemoglobin değeri ile PBAC skoru arasında zayıf negatif korelasyon saptandı (r=0,218, p=0,03). Diğer taraftan anemisi olanlarda ISTH-BAT (3,51±0,9 vs. 2,75±1,4, p<0,0001) skorunun anlamlı bir şekilde yüksek olduğu görüldü. Hemoglobin değeri ile ISTH-BAT skoru orta derecede kuvvetli negatif korelasyonsaptandı (r=0,466, p<0,0001). Sonuç: Çalışmamızda ağır menstrüel kanamaların tespitinde her iki skorlamanında kullanılabileceği gösterilmiştir. Ancak kalıtsal kanama bozukluklarında kullanılan eşik değerlerin yeniden revize edilmesi gerekliliği de gündeme gelmiştir. Diğer taraftan menorajisi olan hastaların bir diğer problemi olan ve hayat kalitesini olumsuz etkileyen anemi değerlendirilmesinde de skorlamaların faydalı olduğu, özellikle ISTH-BAT ölçeğinin anemi değerlendirmesinde PBAC ölçeğine göre daha yararlı olduğu da gösterilmiştir. Anahtar kelimeler: Menoraji, ağır menstrüel kanama, kalıtsal kanama bozukluğu, PBAC, ISTH-BAT