Tip 1 diyabetli çocuklarda ekzokrin pankreas yetmeliğinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DİLARA ÜLKER
Danışman: Özlem KARA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada, en az 5 yıldır tip 1 diyabetes mellitus (DM) tanısıyla takip edilen çocuk hastalarda ekzokrin pankreas fonksiyonları fekal elastaz düzeyi ile değerlendirilmiş ve bu parametrenin klinik, antropometrik ve biyokimyasal değişkenlerle ilişkisi araştırılmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Ocak 2024-Aralık 2024 tarihleri arasında çocuk endokrinoloji polikliniğimizde düzenli takiplere gelen, en az beş yıllık Tip 1 DM tanılı, gastrointestinal sistem semptomlarından herhangi biri olan, yaşları 6-18 yıl olan hastalar dahil edilmiştir. Katılımcıların takvim yaşı, diyabet süresi, vücut ağırlığı, boy, vücut kitle indeksi (VKİ), kullandığı günlük insülin dozları, glikolize hemoglobin (HbA1c) düzeyleri, hipoglisemi atağı ve diyabetik ketoasidoz (DKA) öyküleri, eşlik eden hastalıklar ve komplikasyon varlığı kaydedilmiştir. Ekzokrin pankreas fonksiyonu fekal elastaz düzeyi ile değerlendirilmiştir. Fekal elastaz düzeyine göre hastalar üç gruba ayrılarak klinik, antropometrik, biyokimyasal ve gastrointestinal semptomlar açısından karşılaştırılmıştır. Bulgular: Çalışmamıza toplam 91 hasta (%44 kız, %56 erkek) dahil edilmiştir. Hastaların ortalama yaşı 14 ± 2,85 yıl, ortalama diyabet süresi 7,06 ± 2,05 yıl idi. Ortalama fekal elastaz düzeyi 185,78 ± 178,34 µg/g, gaitada yağ düzeyi 4,22 ± 6,06 g/24 saat idi. Hastaların son 1 yılda %61,5'inde hipoglisemi atağı, tanı anından itibaren %57'sinde DKA öyküsü vardı. Komorbid hastalık %23 (n=21), diyabete bağlı komplikasyon ise %24 (n=22) oranında saptandı ve tamamı diyabetik böbrek hastalığı idi. Fekal elastaz düzeyine göre 39 hasta (%42) "ciddi yetersiz" ( 0,05). Ancak alanin aminotransferaz (ALT) düzeyi, fekal elastaz vidüzeyi ciddi yetersiz grupta artmıştı (p=0,017). Fekal elastaz düzeyi ile diyabet klinik ve laboratuvar bulguları arasında herhangi bir korelasyon saptanmadı. Sonuç: Bu çalışmada, en az 5 yıldır Tip 1 diyabet tanısıyla takip edilen çocuk hastalarda fekal elastaz düzeyine göre belirlenen ekzokrin pankreas fonksiyonları değerlendirilmiş ve hastaların yaklaşık üçte ikisinde orta ya da ciddi düzeyde ekzokrin pankreas yetmezliği (EPY) saptanmıştır. Elde edilen bulgular, çocuk yaş grubunda prevalansının daha önce bildirilen oranlardan (yaklaşık %10–30) daha yüksek olabileceğini göstermektedir. Bununla birlikte, fekal elastaz düzeyleri ile diyabet süresi, metabolik kontrol, insülin dozu veya komplikasyon varlığı gibi klinik değişkenler arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Bulgularımız sonucunda klinik pratikte Tip 1 DM'li hastalarda spesifik bir şikayet olmadıkça geniş çaplı EPY taraması önermemekle birlikte çocukluk çağındaki Tip 1 DM'li hastalarda EPY'nin sıklığı, risk faktörleri ve uzun dönem sonuçlarının daha iyi anlaşılabilmesi için geniş örneklemli, prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır.