Gestasyonel diyabetes mellitus teşhisi konulan gebelerde 1. trimesterda kandan bakılan insülin ve spexin düzeyi ile erken tanı ihtimalinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZGECAN ÜÇYILDIZ GÜLMEZ
Danışman: Ayşe Seval ÖZGÜ ERDİNÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışmanın amacı: Bu çalışmanın amacı prevelansı zamanla artan, fetal ve maternal komplikasyonlara yol açan gestasyonel diyabetes mellitus hastalığının 1. trimesterda alınan hastanın kan örneğinden çalışılacak insülin ve spexin parametreleriyle erken haftalarda saptanma ihtimalinin değerlendirilmesidir. Parametrelerdeki değerlerin kontrol grubu ve vaka grubu arasında anlamlılık göstermesi halinde gestasyonel diyabetin erken haftada tanınabilmesi mümkün olabilecektir. Gereç ve yöntem: Mayıs- Ekim 2023 tarihleri arasında rutin antenatal bakım için Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum antenatal polikliniğine başvuran 4+6 ve 15+6 dahil haftaları arasında olan 350 gebe çalışmaya alındı. Çalışmada hastaların tam kan sayımı, tiroid parametreleri, insülin ve spexin değerlerine bakıldı. İnsülin ve spexin için hastalardan elde edilen serum ve plazmalar, çalışılana kadar Eppendorf tüplerinde –80 derecede saklandı. İkinci trimesterdaki 50, 75, 100 gr OGTT (Oral Glukoz Tolerans Testi) yaptıran ve pozitif çıkan 40 hasta vaka grubu, negatif çıkan 310 hastadan 47'si kontrol grubu olarak seçildi. Kontrol grubunun seçimleri randomize yapıldı. Araştırmada gebelerin sosyodemografik ve antropometrik özellikleri, gebelik, tıbbi özgeçmişi sorgulandı. Dışlama kriterleri olarak çalışmaya gönüllü olmamak, çoğul gebelikler, yardımcı üreme tekniği sonucu oluşan gebelikler, gebelik öncesi bilinen diyabet hastalığı (Tip 1 ve Tip 2), MODY (Maturity-Onset Diabetes of Young), antidiyabetik ve glukoz metabolizmasına etkili ilaç kullanmak, yüksek riskli gebeliğe sahip olmak kabul edildi. Bulgular: Bu çalışmada, hasta grubundaki bireylerin TSH (Tiroid Stimulan Hormon) ortalaması 2.07±0.95, kontrol grubundaki bireylerin ise 1.65±0.75 olarak belirlenmiştir. İki grup arasında TSH değerleri açısından yapılan analiz, istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olduğunu ortaya koymuştur (t=2.307, p=0.024). Hasta ve kontrol grupları arasında hemoglobin, N/L (Nötrofil Lenfosit Oranı), WBC, T3, T4, ve insülin değerleri açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Hasta grubundaki bireylerin spexin ortalaması 3092.37±754.93, kontrol grubundaki bireylerin ise 2643.59±971.78 olduğu belirlenmiştir. Spexin değerleri arasında yapılan analizde, hasta ve kontrol grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir (z=2.377, p=0.017). Spexin değeri ile VKİ (Vücut Kitle İndeksi) değeri arasında zayıf düzeyde, pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r=0.220, p=0.042). Ancak, spexin değeri ile yaş, hemoglobin, N/L, WBC, TSH, T3, T4, ve insülin değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>0.05). İnsülin değeri ile VKİ değeri arasında zayıf düzeyde, pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r=0.217, p=0.045). Ancak, insülin değeri ile yaş, hemoglobin, N/L, WBC, TSH, T3, T4 değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>0.05). Çok değişkenli lojistik regresyon analizi, GDM (Gestasyonel Diyabetes Mellitus) olma durumu üzerine etkisi araştırılan yaş, VKİ, spexin, hemoglobin, N/L, WBC, TSH, T3, T4, insülin, ve PKOS (Polikistik Over Sendromu) öyküsü değişkenlerinin bulunduğu modelde, yaşın GDM olma riskini 1.153 kat, VKİ'nin 1.420 kat, ve TSH'nin 2.946 kat artırdığını göstermiştir. Bu bulgular, TSH, spexin ve insülin gibi değişkenlerin gestasyonel diyabetin değerlendirilmesinde potansiyel belirleyici faktörler olabileceğini ve bu faktörlerin gebelik sürecinde izlenmesinin önemli olabileceğini vurgulamaktadır. Sonuçlar: Yaş, VKİ ve TSH değerleri gestasyonel diyabetli bireylerde anlamlı bir şekilde yüksek bulunmuştur. Ayrıca, gestasyonel diyabetli bireylerde PKOS öyküsünün daha yaygın olduğu gözlemlenmiştir. Spexin düzeylerinin gestasyonel diyabetli bireylerde yüksek olduğu tespit edilmiş ve spexinin gestasyonel diyabetin bir belirteci veya etkeni olabileceği öne sürülmüştür. Çok değişkenli lojistik regresyon analizi, yaş, VKİ ve TSH değerlerinin gestasyonel diyabet olma riskini artırdığını göstermiştir. Anahtar Kelimeler: Gestasyonel diyabet, İnsülin, Spexin, Oral glukoz tolerans testi