Dijital teknolojilerin doğru kullanımına yönelik bir ölçek geliştirme çalışması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GAMZE KETREZ
Danışman: Metin HASDE
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma dijital teknolojilerin doğru kullanılmasına yönelik geçerlik güvenirlik analizleri ile yeni bir ölçek geliştirmek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırma, metodolojik tipte bir çalışma olup 2021-2022 eğitim-öğretim döneminde, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Kampüsü'nde yer alan altı fakültedeki bütün sınıflarda okuyan öğrencilerde yapılmıştır. Çalışmaya katılan 676 öğrencinin verileri analiz edilmiştir. Ayrıca tekrar test süreci için farklı 40 kişiye iki hafta süre ile tekrar anket uygulanmıştır. Ölçeğin madde havuzu oluşturulduktan sonra 13 uzman görüşü alınmıştır. Verilerin analizi katılımcıların sosyodemografik özellikleri ve dijital teknolojilerin kullanımına yönelik özellikleriyle ilgili olarak tanımlayıcı istatistiksel analizler, geçerlilik ve güvenirlik analizleri olmak üzere üç başlık altında yapılmıştır. Analizler için Microsoft Excel 2016, SPSS 26.0 paket programı ve LISREL 8.80 programından faydalanılmıştır. Bulgular: Madde havuzunda yer alan 62 madde uzman görüşleri sonrasında KGO ≥0,538 olan 34 maddeye düşürülmüştür. KGİ 0,682 olarak saptandığı için ölçek anlamlı bulunmuş ve sahada uygulanmıştır. Katılımcıların %71,3'ü (n=482) kadın, yaş ortalaması 21,06±1,78'dir. Dijital teknolojilerin en çok kullanım amacı olarak %77,1 (n=521) ile en yüksek oranda "İletişim kurmak" ifade edilmiştir. Katılımcıların internette en çok vakit geçirdikleri alanın %91,1 (n=616) ile "Sosyal medya platformları" olduğu görülmektedir. KMO değerinin 0,829 olarak bulunmuş olması örneklemin faktör analizi için yeterli olduğunu, Barlett testi sonucuna göre p<0,001 olarak belirlenmesi ise ölçeğin faktör analizine uygun olduğunu göstermektedir. AFA'ya göre ölçek "Bilinçli Kullanım" ve "Faydalı Kullanım" olmak üzere iki faktör altında toplanmış ve toplam varyansın %41,35 olduğu belirlenmiştir. Ölçeğin güvenirliği için Cronbach Alpha değeri 0,812 olarak saptanmıştır. DFA'ya göre de ölçeğin uyum indeksleriyle mükemmel uyum içerisinde olduğu belirlenmiştir. Ölçek toplam puanı, faktörlerin toplam puanları ve maddeler için ayrı ayrı yapılan madde ayırt edicilik analizlerinde anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Test-tekrar test analizlerinde toplam ölçek için ICC=0,815, Spearman Korelasyon katsayısı ise r=0,768 olarak saptanmıştır. Ölçeğin toplam puanının toplanabilir olduğu Tukey testi ile saptanmıştır (p=0,812). Ayrıca ölçeğin tepki yanlılığı olmadığı da belirlenmiştir (p<0,001). Sonuç: Dijital bağımlılıklar çağın önemli bir halk sağlığı problemi olarak görülmektedir. Bağımlılıklar üzerine teşhis ve tedavi etmeye yönelik çalışmalar yapılmış olsa da önlemeye yönelik çalışmalar oldukça azdır. Dijital bağımlılıkların önlenmesi adına atılabilecek ilk adım doğru kullanımı belirlemektir. Bu alanda geliştirilmiş bir ölçek bulunmaması sebebiyle geçerli, güvenilir, kolay uygulanabilir bu ölçeğin geliştirilmiş olmasının bu alanda yapılacak olan çalışmalara öncülük edeceği ve fayda sağlayacağı düşünülmektedir.