Çok kesitli bilgisayarlı tomografide Akut apandisit tanısında İleokolik arter ve ven çaplarının vücut kitle indeksine göre retrospektif olarak değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YAHYA BARAÇ
Danışman: Hüseyin ÖZKURT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Akut apandisit acil cerrahi patolojilerden biri olup cerrahi müdahalede gecikilmesi durumunda çok ciddi sonuçlar doğurabilecek bir hastalık/patolojidir. Akut apandisit tanısında radyolojik yöntem olarak USG(ultrasonografi) ve ÇKBT(çok kesitli bilgisayarlı tomografi) büyük fayda sağlamaktadır. ÇKBT de akut apandisit tanısı koymada periapandisyel alanda inflamatuar dansite artışı, lenf nodlarının sayı ve boyutlarındaki artış, apendikste çap artışı vb. gibi kriterler sıklıkla kullanılan parametrelerdir.Biz ise bu çalışmamızda ÇKBT de apandisit tanısı koymada destek sağlayacağını ve yeni bir kriter olarak kullanılabileceğini düşündüğümüz İLK(ileokolik) arter ve ven çaplarını ölçtük. Bu ölçümleri hasta ve kontrol grubumuzda VKİ(vücut kitle indeksi) ye göre sınıflandırarak her grupta bir cut-off değeri elde etmeye çalıştık ve bu ölçümlerin akut apandisit tanısındaki yerini araştırdık. Çalışmamızın ana hipotezi; akut apandisit sırasında apendiks duvar kanlanmasında meydana gelen artış nedeniyle İLK arter ve ven çaplarında artış olduğu, bu artışın akut apandisit tanısı koymada destekleyici bir bulgu olduğu ve İLK arter ve ven çaplarının VKİ ye göre daha spesifik bir sınıflama yapıldığında spesifite ve sensitivitenin anlamlı oranda arttığıdır. MATERYAL VE YÖNTEM Ocak 2016-Nisan 2019 tarihleri arasında Şişli Hamidiye Etfal Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi'nde İV(intravenöz) kontrastlı abdominal ÇKBT leri çekilmiş, opere edilmiş ve sonucunda patolojik olarak akut apandisit tanısı konmuş, 18 yaş üstündeki, kilo ve boy bilgilerine ulaşılabilen 76 hasta ve akut apandisit tanısı veya İLK arter ve ven çaplarında artışa neden olabilecek başka bir abdominal patolojisi bulunmayan ,kilo ve boy bilgilerine ulaşılabilen 81 kontrol grubu hasta PACS(Picture Archiving and Communication Systems) üzerinden, abdomen radyolojisi konusunda deneyimli olan çalışma koordinatörü tarafından, retrospektif olarak değerlendirildi. Her iki grupta İLK arter ve ven çapları ölçüldü ve yine her iki grup kendi içerisinde VKİ lerine göre 3 alt gruba (VKİ si;20-24,9 arası olanlar,25-29,9 arası olanlar ve 30 ve üstü olanlar şeklinde)ayrıldı.Çalışmamız esnasında kilo ve boy bilgilerine ulaşabildiğimiz,VKİ si 20 nin altında olan akut apandisit tanılı sadece bir hasta tespit ettiğimizden bu hasta çalışma dışı bırakılarak VKİ si 20 nin altında olan grup çalışmaya dahil edilmedi. Her iki grup hem total hasta sayısı bazında hem de VKİ ye göre ayrılmış olarak her alt grup bazında ayrı ayrı karşılaştırıldı. BULGULAR Cinsiyet dağılımı akut apandisit tanılı hasta grubunda; 24 kadın(%32), 52 erkek (%68), kontrol grubunda; 34 kadın(%42), 47 erkek(%58) şeklindedir. Her iki grupta İLK arter ve ven çapları ölçüldü ve VKİ lerine göre alt gruplara ayrıldı. Akut apandisitli hasta grubuna dahil tüm hastaların (76 hasta) Ort.±SD İLK arter çapı 3,06±0,41 mm, Ort.±SD İLK ven çapı 4,52±0,54 mm ölçüldü. Kontrol grubuna dahil tüm hastaların (81 hasta) Ort.±SD İLK arter çapı 2,21±0,37 mm, Ort.±SD İLK ven çapı 3,79±0,45 mm ölçüldü. Hasta grubun İLK arter ve ven çap ortalaması kontrol grubuna grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı yüksek saptandı (p<0,001). Cut-off değerleri hesaplandığında ise İLK arter çap cut-off değeri 2.59 mm olup sensitivite %89,5 ,spesifite % 87,7 ölçülmüştür. İLK ven çap cut-off değeri 3.995 mm olup sensitivite %85,5 ,spesifite% 75,3 ölçülmüştür. Akut apandisitli hasta grubu VKİ ye göre 3 alt gruba ayrıldığında ise; VKİ si 20-24,9 aralığında olanlarda(44 hasta) Ort.±SD İLK arter çapı 2,84±0,29 mm, Ort.±SD İLK ven çapı 4,22±0,38 mm ölçüldü. VKİ si 25-29,9 aralığında olanlarda(26 hasta) Ort.±SD İLK arter çapı 3,30±0,32 mm, Ort.±SD İLK ven çapı 4,86±0,45 mm ölçüldü.VKİ si 30 ve üstü aralığında olanlarda(6 hasta) Ort.±SD İLK arter çapı 3,71±0,17 mm, Ort.±SD İLK ven çapı 5,25±0,25 mm ölçüldü.Kontrol grubu VKİ ye göre 3 alt gruba ayrıldığında ise; VKİ si 20-24,9 aralığında olanlarda(20 hasta) Ort.±SD İLK arter çapı 1,93±0,27mm, Ort.±SD İLK ven çapı 3,40±0,29 mm ölçüldü.VKİ si 25-29,9 aralığında olanlarda(49 hasta) Ort.±SD İLK arter çapı 2,18±0,21 mm, Ort.±SD İLK ven çapı 3,80±0,33 mm ölçüldü.VKİ si 30 ve üstü aralığında olanlarda(12 hasta) Ort.±SD İLK arter çapı 2,84±0,32mm, Ort.±SD İLK ven çapı 4,43±0,38 mm ölçüldü.VKİ düzey gruplarında hasta grupların İLK arter ve ven çap ortalamaları kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı yüksek saptandı (hepsi için p<0,001). Cut-off değerleri hesaplandığında ise VKİ 20-24,9 aralığı için İLK arter çap cut-off değeri 2,385 mm olup sensitivite %95,5 ,spesifite %95,0 ölçülmüştür. İLK ven çap cut-off değeri 3.78 mm olup sensitivite %95,5, spesifite %95,0 ölçülmüştür. VKİ 25-29,9 aralığı için İLK arter çap cut-off değeri 2,65 mm olup sensitivite %100 , spesifite %100 ölçülmüştür. İLK ven çap cut-off değeri 4,275 mm olup sensitivite %96,2, spesifite %93,9 ölçülmüştür. VKİ 30 ve üstü için İLK arter çap cut-off değeri 3,34 mm olup sensitivite %100 , spesifite %91,7 ölçülmüştür. İLK ven çap cut-off değeri 4,885 mm olup sensitivite %100, spesifite %91,7 ölçülmüştür. SONUÇ Çalışmamıza göre akut apandisitli hastalarda İLK arter ve ven çapları kontrol grubuna göre anlamlı oranda artmaktadır.Bu da İLK arter ve ven çapı ölçümünün ÇKBT de akut apandisit tanısında bir kriter olarak kullanılabileceğini göstermektedir.Bunun yanı sıra,VKİ deki değişiklikler İLK arter ve ven çaplarını etkilediğinden değerlendirmenin hastaların VKİ leri de göz önüne alınarak yapılması doğru tanı koyma oranını artırmaktadır. ANAHTAR KELİMELER *Apandisit, İLK arter, İLK ven, VKİ, ÇKBT.