Erişkinlerde sağlık okuryazarlığının sağlık sistemlerine güvensizlik ve anksiyeteyle ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ÜMRANİYE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖYKÜM KALENDER
Danışman: Süleyman ERSOY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmamızda erişkinlerin sağlık okuryazarlık düzeylerinin sağlık sistemine olan güvensizlik ve anksiyeteyle olan ilişkisini ortaya koymak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel nitelikteki bu çalışmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne bağlı Ümraniye Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı 18-65 yaş arası 215 gönüllü birey katıldı. Katılımcılardan, araştırmacı tarafından hazırlanmış; sosyodemografik özellikler anket formu, Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği, Sağlık Sistemlerine Güvensizlik Ölçeği ve Sağlık Anksiyetesi Ölçeği olmak üzere toplam 4 adet anket formunu cevaplandırmaları istendi. Çalışmada elde edilen bulgular, anlamlılık p<0,05 düzeyi dikkate alınarak istatistiksel olarak değerlendirildi. Bulgular: Çalışmamız yaşları 18 ile 65 arasında değişmekte olan, 74'ü (%34.4) erkek ve 141'i (%65.6) kadın olmak üzere toplam 215 olgu ile yapılmıştır. Olguların yaş ortalaması 40.07±14.62'dir. TSOY-32 (68) ölçeğinden elde edilen çalışma sonuçlarımıza göre bireylerin sağlık okuryazarlığı genel indeks puan ortalaması 35,57±10,46 olarak bulunmuştur. Sağlık anksiyetesi ve sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkiyi incelediğimizde, bedensel belirtilere aşırı duyarlılık ve kaygı ile tedavi ve hizmet-bilgiyi anlama değerleri arasında ters yönlü, %15.8 düzeyinde; hizmet-bilgiyi kullanma/uygulama değerleri arasında ters yönlü, %17.8 düzeyinde; bilgiye ulaşma değerleri arasında ters yönlü, %18.1 düzeyinde; bilgiyi anlama değerleri arasında ters yönlü, %21.9 düzeyinde; bilgiyi değerlendirme değerleri arasında ters yönlü, %17.5 düzeyinde ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmaktadır (p:0.010; p<0.05); bilgiyi kullanma/uygulama değerleri arasında ters yönlü, %21.2 düzeyinde ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmaktadır (p:0.002; p<0.05). SSGÖ ile tedavi ve hizmet-bilgiye ulaşma değerleri arasında ters yönlü, %29,9 düzeyinde (p:0.000; p<0.05); hizmet-bilgiyi anlama değerleri arasında ters yönlü, %32 düzeyinde (p:0.000; p<0.05); hizmet-bilgiyi değerlendirme değerleri arasında ters yönlü, %36,8 düzeyinde ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmaktadır (p:0.000; p<0.05). Sonuç: Sağlık okuryazarlığı düzeyi ile sağlık anksiyetesi ve sağlık sistemlerine güvensizlik arasında anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır. Sağlık okuryazarlığına etki eden sosyodemografik etkenler de göz önünde bulundurularak sağlık okuryazarlığı durumunu iyileştirmek amacıyla bireylerin doğru ve tarafsız bilgiye ulaşabilmeleri amacıyla uygulanan politikaların artırılması ve geliştirilmesi; sağlık anksiyetesini ve sağlık sistemlerine güvensizliği azaltmada aynı zamanda doktor-hasta ilişkisinin iyileştirilmesi konusunda etkin yöntemler olacaktır. Anahtar Kelimeler: Sağlık Okuryazarlığı, Anksiyete, Güvensizlik