5-10 yaş arası okul çağı çocuklarında uyku alışkanlıklarının değerlendirilmesi ve ilişkili faktörler
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HALİL DOĞRUL
Danışman: Yusuf Çetin DOĞANER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Uyku, çeşitli faktörlerden etkilenebilir ve uyku problemleri çocuklarda oldukça yaygındır. Yetersiz ve kalitesiz uyku; duygu durum bozuklukları, somatik şikâyetler, bilişsel bozukluklar ve akademik başarısızlığın da dâhil olduğu sorunlara yol açabilir. Çalışmamızdaki amacımız, 5-10 yaş arasındaki anasınıfı ve ilkokul çağı çocukların sosyodemografik özellikleri, uyku alışkanlıkları ve uyku hijyeni ile ilgili parametrelerini incelemek, bu özelliklerin uyku problemi belirtileri ile ilişkilerini belirlemek ve hem aile hekimleri hem de çocuklar ve velilerinde farkındalık oluşması gerekliliğinin önemini vurgulamaktır. Gereç ve Yöntem: 06 Kasım 2019- 09 Ocak 2020 tarihleri arasında, çocukları Ankara İli Mamak İlçesi'nde bulunan belirlenmiş 6 anasınıfı ve ilkokulda öğrenim gören ve çalışmaya katılmayı kabul eden velilere, sosyodemografik özelliklerin yanı sıra, çocuklarının uyku hijyeni ve uyku alışkanlıkları ile ilgili sorular içeren yapılandırılmış anket formu ve Çocuk Uyku Alışkanlıkları Anketi (ÇUAA) uygulanmıştır. Veriler SPSS programından uygun testler kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılan 1226 öğrencinin yaş ortalaması 8,42±1,31 ve %50,7'si erkekti. Öğrencilerin %69,1'inin ÇUAA'dan 41 üzeri puan alarak, uyku problemi belirtileri gösterdiği tespit edilmiştir. Çok değişkenli lojistik regresyon analizinde; paylaşılan yatakta uyumaları (OR=3,582; p<0,001), kendine ait cep telefonları olması (OR=2,839; p=0,005), sabahçı olarak eğitim görmeleri (OR=2,078; p<0,001), uyku öncesi zaman süresinde tuvalete gitme alışkanlığı olmayan bir çocuk olmaları (OR=2,070; p=0,002), hafta içi günlük televizyon izleme süreleri (OR=1,909; p=0,005), kardeşi olmayan bir çocuk olmaları (OR=1,810; p=0,043), hafta içi okul dışı zamanlarda düzenli fiziksel aktivite yapmamaları (OR=1,800; p=0,001), hafta sonu yatmadan önce televizyon izleme alışkanlıkları olması (OR=1,751; p=0,043), kafeinli içecek tüketme alışkanlıkları (OR=1,723; p<0,001), uyku öncesi zaman süresinde kitap okuma alışkanlıkları olmaması (OR=1,676; p=0,002), gece uykusundan uyanan bir çocuk olmaları (OR=1,631; p=0,001), ışıklandırma kullanılan bir odada uyumaları (OR=1,610; p=0,002), anne eğitim düzeyleri (OR=1,607; p=0,025), hafta sonu günlük televizyon izleme süreleri (OR=1,440; p=0,035), bir kardeş sahibi olmaları (OR=1,406; p=0,045) ve evde tablet bilgisayar olmaması (OR=1,405; p=0,020) değişkenleri uyku problemi belirtilerine neden olma açısından istatistiksel olarak anlamlı fark oluşturmuştur. Sonuç: Uyku hijyeni ve sağlıklı uyku alışkanlıkları, çocukların yeterli ve kaliteli uyku uyuması açısından son derece önemlidir. Okul çağında çocukları olan velilere aile hekimleri tarafından uyku hijyeni ve sağlıklı uyku alışkanlıkları hakkında bilgilendirme yapılması, olası uyku problemi yaşanmamasında önem arz etmektedir. Anahtar Kelimeler: Okul çağı, çocuk, uyku alışkanlığı, uyku hijyeni