Ailevi Akdeniz Ateşi tanılı pediatrik hastalarda kolşisin tedavisine uyumun değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ÜMRANİYE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SALİH TURUNÇ
Danışman: Betül SÖZERİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Çocukluk çağının en sık görülen otoinflamatuar hastalıklarından biri olan Ailevi Akdeniz ateşi (AAA) tedavisinde temel yaklaşım kolşisin tedavisidir. Hastalığın kontrolünde kolşisin uzun süreli ve düzenli kullanılır. Atakların önlemesi ve komplikasyonların azaltılmasında, kolşisin tedavisine uyum kritik rol oynamaktadır. Bu çalışmada AAA tanılı çocuk hastalarda kolşisin tedavisine uyumun değerlendirilmesi ve tedavi uyumunu etkileyen faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız kesitsel tanımlayıcı tipte planlanmış olup hastanemiz çocuk romatoloji polikliniğine 15.08.2025-15.12.2025 tarihleri arasında başvuran ve çalışmaya katılmayı kabul eden AAA tanılı 178 hasta ve ebeveyn ile yapılmıştır. Hastaların sosyodemografik ve klinik verileri hasta dosyalarından retrospektif olarak alınmıştır. Kolşisin tedavisine uyum AAA tanılı Türk çocuk hastalar için geliştirilmiş olan Medication Adherence Scale in FMF (MASIF) yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. MASIF toplam puanı ve alt boyutları ile klinik ve demografik değişkenler arasındaki ilişkiler istatistiksel olarak analiz edilmiştir. Bulgular: Hastaların %54,5'i kız (n=97) olup, ortalama son vizit yaşı 12,12±3,93 yıl olarak saptanmıştır. MASIF puanlarına göre hastaların %72,5'i (n=129) tedaviye uyumlu (≥60 puan) bulunmuştur. Kız hastaların "İlaç Hakkında Bilgi" alt boyut puanlarının erkek hastalara kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p=0,001). Genel MASIF toplam puanı açısından cinsiyetler arasında anlamlı fark saptanmamıştır (p=0,856). Son vizitte ölçülen ISSF toplam skoru ile "Tedaviye Uyum" (r=-0,173; p=0,021), "İlaç Kullanımına Engeller (r=-0,150; p=0,045) ve MASIF toplam puanı (r=-0,171; p=0,022) arasında anlamlı negatif korelasyonlar bulunmuştur. Tek değişkenli lojistik regresyon analizinde, kolşisini kendisinin kullanması (OR: 2,165; p=0,027) ve annenin eğitim düzeyinin lise ve üzeri olması (OR: 2,098; p=0,033) tedavi uyumunu artıran faktörler olarak saptanmıştır. Sonuç: AAA tanılı çocuk hastalarda kolşisin tedavisine uyum genel olarak yüksek olmakla birlikte, hastalık ataklarının kontrolü ve hastalığa bağlı amiloidozun önlenmesi açısından kolşisinin düzenli kullanımı vazgeçilmezdir. Hastalık ve tedaviye yönelik bilgi düzeyinin artırılması, düzenli poliklinik izlemi ve bireyselleştirilmiş tedavi yaklaşımlarının tedavi uyumunu olumlu yönde etkilediği görülmektedir. MASIF, kolşisin tedavisine uyumun değerlendirilmesinde güvenilir ve pratik bir araç olup, riskli hasta gruplarının belirlenmesine ve hedefe yönelik izlem stratejilerinin geliştirilmesine katkı sağlayabilir.