Aromataz inhibitörü kullanan meme kanserli hastalarda osteoporoz ile inflamatuar belirteçler arasındaki ilişki
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MURAT ŞEN
Danışman: Efnan ALGIN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Çalışmamızın esas amacı, meme kanseri tanısıyla aromataz inhibitörü (Aİ) kullanan hastalarda osteoporoz gelişimi ile inflamatuar belirteçler arasındaki ilişkinin incelenmesi ve Aİ kullanımına bağlı osteoporoz gelişiminin önceden tahmin etmede bu belirteçlerin önemini belirlemektir. İnflamatuar belirteçler olarak periferik kanda ölçülen nötrofil lenfosit oranı (NLO), monosit lenfosit oranı (MLO) ve platelet lenfosit oranı (PLO) ile alkalen fosfataz (ALP) düzeyine bakılması planlanmıştır. Literatürde osteoporoz ile bu basit inflamatuar parametreler arasındaki ilişkiyi araştıran pek çok çalışma mevcut iken; doğrudan osteoporoza yol açan aromataz inhibitörlerine bağlı olarak gelişen osteoporoz ile inflamatuar belirteçlerin ilişkisini araştıran bir yayın bulunmamakta olup, çalışmamız bu yönüyle önem arz etmektedir. GEREÇ VE YÖNTEM : Çalışmamızda Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Tıbbi Onkoloji Kliniğinde hormon reseptörü pozitif meme kanseri tanısıyla aromataz inhibitörü tedavisi alan hastalara ait tedavi verileri ve dosya bilgileri retrospektif olarak tarandı. Dahil edilme kriterlerine uygun olan 125 hastanın, Aİ tedavisi öncesi ve sonrasına ait hemogram parametreleri ile kemik mineral dansitometre (KMD) sonuçlarına bakılarak; tedavi öncesi KMD sırasındaki hematolojik parametreler ile tedavi sonrasındaki KMD sırasındaki hematolojik parametreler arasındaki değişimin osteoporoz ile ilişkisi araştırıldı. BULGULAR : Çalışmaya dahil edilen hastaların ortanca yaşı 59 idi (54-65). Aromataz inhibitörü tedavisi öncesinde osteopeni olması (p=0.046) ve hem ilk KMD'de hem de Aİ kullanımı sonrası bakılan KMD'de lomber (p<0.001 ve p<0.001, sırasıyla) ve femur boynu T skorlarının olumsuz olması (p=0.02 ve p=0.001, sırasıyla)osteoporoz gelişimi ile ilişkili bulundu. Aromataz inhibitörü kullanımı öncesinde osteoporoz tanısının olması (p<0.001) ve bu nedenle hastaların osteoporoz tedavisi alıyor olması (p<0.001) lomber T skorunu olumlu etkilerken; Aİ sonrası NLO (p=0.003) ve MLO (p=0.03) düzeyinin azalıp, ALP (p=0.02) düzeyinin artması lomber T skorunu olumsuz yönde etkiliyordu. ALP düzeyinde artış olması (OR: 1.02, %95 GA: 1.00-1.04, p=0.02) ile osteoporoza yönelik herhangi bir tedavi almamak (OR: 10.06, %95 GA 3.26-31.00, p<0.001), lomber T skorunun kötüleşmesini gösteren bağımsız risk faktörü olarak belirlendi. Femur boynu T skoruna etki eden faktörler arasında en az bir tane komorbid hastalık olması (p=0.01) ve ALP düzeyinin artması (p=0.004) olumsuz etkiye sahipken; osteoporoza yönelik tedavi almanın (p=0.002) ve NLO düzeyinde artış olmasının (p=0.02) olumlu etkileri olduğu saptanmakla birlikte; tüm bu faktörlerin aynı zamanda bağımsız birer risk faktörü olduğu tespit edildi. SONUÇ: Çalışmamızın sonucunda, Aİ kullanan meme kanserli hastalarda, tedavi öncesi dönemde kemik sağlığının yetersiz olması, osteoporoz gelişimi ile ilişkili bulundu. Bu hasta grubunda osteoporoz gelişimini önceden öngörmede NLO, MLO, PLO gibi inflamatuar belirteçlerin bir önemi saptanmadı. Beklenenin aksine, Aİ kullanımı sonrası NLO'da artış olmasının kemik sağlığını olumlu yönde etkilediği saptandı. Bu sonuç, diğer nedenlere bağlı olarak gelişen osteoporoz tiplerinden farklı olarak, Aİ ilişkili osteoporoz etiyopatogenezini aydınlatmak için; daha geniş kapsamlı, prospektif, randomize çalışmaların gerekli olduğunu ortaya koyar niteliktedir. Anahtar Kelimeler : Osteoporoz, nötrofil lenfosit oranı, monosit lenfosit oranı, platelet lenfosit oranı, aromataz inhibitörü