Geç başlangıçlı neonatal sepsis tanısı alan 32 hafta ve 1500 gram altında doğan prematürelerde nsofa skorunun mortalite ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SÜMEYYE YAMAN
Danışman: İpek GÜNEY VARAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Yenidoğanlarda sepsis tüm gelişmelere ve yenilenen bakım stratejilerine rağmen tüm dünyada, özellikle prematürelerde, önemli bir mortalite ve morbidite nedeni olmaya devam etmektedir. Klinik bulguların sepsise özgü olmaması, prematürelerde bulguların silik olması tanıyı zorlaştırmaktadır. Tanısında altın standart olarak kan kültürü kullanılmaya devam edilmektedir, bu durum da kesin tanının gecikmesine yol açabilmektedir. Ancak yenidoğanlarda, özellikle prematürelerde, tedavinin gecikmemesi mortalite ve morbidite açısından oldukça önemlidir. Sepsisi tahmin etmek veya sepsis şiddetini tanımlamak için kullanılan skorlar, çok düşük doğum ağırlıklı bebeklerin bakımını iyileştirebilir. Neonatal ardışık organ yetmezliği değerlendirmesi (nSOFA), solunum, kardiyovasküler ve hematolojik verileri kullanarak sepsis ile ilişkili mortaliteyi tahmin etmek için geliştirilmiştir. Biz çalışmamızda yeni bir skorlama sistemi olan nSOFA skorunun yenidoğanlarda önemli mortalite ve morbidite sebebi olan sepsisin değerlendirilmesinde mortalite ve sepsis etkenini öngörmedeki yerini göstermeyi ve nSOFA skorunun klinik değerini vurgulamayı hedefledik. Gereç ve Yöntemler: Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi yenidoğan yoğun bakım ünitesinde 1 Ocak 2019- 31 Mart 2023 tarihleri arasında doğum ağırlığı 1500 gramın ve gestasyon yaşı 32 haftanın altında doğan geç başlangıçlı sepsis tanısı alan, uygun kriterleri karşılayan toplam 117 yenidoğan çalışmaya dahil edildi. Çalışmada hasta bilgilerine retrospektif olarak hasta dosyalarından ve hastane kayıt sisteminden ulaşıldı. nSOFA skoru solunum parametreleri, trombosit değeri ve inotrop alma durumlarında göre sepsis öncesinde, sepsis anında ve sepsis sonrasında 9 farklı noktada hesaplandı. Mortaliteyi öngörmede nSOFA skorlarının duyarlılık, özgüllük değerleri ve cut off puanlarının hesaplanması için ROC (işlem karakteristik eğrisi, receiver operating characteristic) eğrisi analizi kullanıldı. ROC eğrisinin cut-off değerleri, yüksek ve düşük nSOFA değerlerini bölen Youden indeksi hesaplanarak belirlendi. Elde edilen verilerin istatistiksel analizi IBM SPSS Statistics 23.0 programı ile değerlendirildi. Bulgular: Çalışmamızda mortalite oranı %11.1 idi. Hayatını kaybeden hastaların doğum ağırlığı ve gestasyonel haftası hayatta kalanlara göre daha düşük bulundu. Hayatını kaybedenlerde tüm zaman noktalarında nSOFA skoru hayatta kalanlara kıyasla daha yüksek olduğu gösterildi. Bu zaman noktaları arasındaki artışlara ROC ile bakıldığında en anlamlı zaman aralığı sepsisten 12 saat öncesi ve 12 saat sonrası arasındaki farkın olduğu görüldü (AUC=0.906, p<0.001). Ayrıca herhangi bir zaman aralığındaki 2 puanlık artışın mortalite ile ilişkili olduğu görülmüştür (p<0.001). Sepsisten 6, 12, 24 ve 48 saat sonra bakılan nSOFA skorunun 3.5 cut off değeri ile mortaliteyi öngörmüştür (p<0.001). En yüksek ayırt ediciliği sepsisten 24 saat sonraki zaman noktasında hesaplanan nSOFA skorunda görülmüştür (AUC=0.972, p<0.001). nSOFA skoru arttıkça mortalite oranı da paralel olarak artmıştır. nSOFA skorunda mortalite açısından en anlamlı alt skorun pulmoner alt skor olduğu görülmüştür. Sepsis etkenini öngörmesi açısından ayrı olarak incelendiğinde 3.5 cut-off değeri ile sepsisten 12 ve 24 saat sonraki zaman noktalarında gram negatif sepsisi ayırt edebildiği görülmüştür. 28 gestasyonel haftanın altında doğan hastalarda tekrar nSOFA skoru karşılaştırıldığında benzer sonuçlar elde edilmiş olup, nSOFA skorunun ileri derece pretermlerde de kullanılabileceği gösterilmiştir. Sonuç: Çalışmamız neticesinde elde ettiğimiz veriler nSOFA skorunun neonatal sepsiste mortalite öngörüsünde kullanılabilecek bir skorlama sistemi olduğunu göstermiştir. Anahtar Kelimeler: neonatal sepsis, nSOFA skoru, mortalite