Akciğer adenokarsinom tanılı hastalarda, tanı anında çekilen PET/BT'de primer tümör SUVmax değeri ile takipte beyin metastazı gelişimi arasındaki ilişki.
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL KARTAL DR. LÜTFİ KIRDAR ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KÜBRA UZUNOĞLU
Danışman: Sevda CÖMERT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:GİRİŞ: Akciğer kanseri tüm dünyada kansere bağlı ölümlerin en sık nedenlerinden biridir. Güncel tedavi modalitelerine rağmen, tanı anında ya da takipte gelişen beyin metastazları hastalığın mortalite ve morbiditesinde artışa neden olmaktadır. Bu durum araştırmacıları henüz beyin metastazı gelişmeden önlemler alınması ve profilaktik tedaviler yapılabilmesi için beyin metastazı gelişimine etkili risk faktörlerinin incelendiği çalışmalar yapmaya yönlendirmektedir. Beyin metastazı gelişiminde hastalığın evresi ve hastanın performans durumu bilinen en önemli prognostik faktörlerdir. Ancak aynı evredeki hastalarda bile sağkalım süreleri ve nüks oranlarının farklı olması nedeniyle prognozu belirlemek için ek faktörlere gereksinim vardır. Bu bilgiler ışığında planladığımız çalışmada; küçük hücreli dışı akciğer kanserinde en sık beyin metastazı yaptığı bilinen adenokarsinomlarda, birçok faktörle birlikte özellikle PET/BT'de primer tümör SUVmax değerinin takipte beyin metastazı gelişimi ile ilişkisinin gösterilmesi amaçlanmaktadır. MATERYAL VE METOD: Çalışmamız hastane tabanlı, tek merkezli, retrospektif bir çalışmadır. SBÜ Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesi Göğüs Hastalıkları Kliniği'ne, Ocak 2010-Ocak 2020 tarihleri arasında başvuran akciğer adenokarsinom tanısı olan uygun özellikte 123 hasta dahil edildi. Çalışmaya dahil edilen hastalar takipte beyin metastazı gelişen ve gelişmeyenler olarak iki gruba ayrıldı. Hastaların yaş, cinsiyet, sigara öyküsü, tanı tarihi, laboratuvar bulguları, sürücü mutasyon durumu, PET/BT bulguları (primer tümör lokalizasyonu, T, N, M evresi, ekstrakranial metastaz durumu, primer tümör SUVmax, metastatik olduğu kanıtlanan mediastinal lenf nodu SUVmax değeri), başlangıç tedavisi, tedaviye yanıtı, beyin metastazı tanı tarihi, tanı yöntemi, sayısı ve tedavisi, son kontrol tarihi ya da ölüm tarihi kaydedildi. Başlangıç tedavisi cerrahi olan hastalarda TNM evresi postoperatif evre olarak kaydedildi. Beyin metastazı gelişen ve gelişmeyen olarak iki ayrı grup ile risk faktörleri arasındaki ilişki, genel sağkalım ve hastalıksız sağkalım için prognostik faktörler incelendi. BULGULAR: Çalışmamız %25,2'si (n=31) kadın, %74,8'i (n=92) erkek toplam 123 akciğer adenokarsinom tanılı hastayla yapılmıştır. Çalışmaya katılan hastaların yaşları 32 ile 86 arasında değişmekte olup, ortalama 59,06±9,12 yaş olarak saptanmıştır. Çalışmaya katılan 123 hastanın %19'unda (n= 24) takipte beyin metastazı geliştiği görülmüştür. Beyin metastazı görülen hastaların primer tümör SUVmax değeri, görülmeyenlere göre anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır (p=0,005). Bunun yanı sıra beyin metastazı görülen hastaların mediastinal lenf nodu SUVmax değeri de diğer gruba kıyasla dikkat çekici düzeyde yüksek saptanmış fakat istatistiksel olarak anlamlı bulunamamıştır (p=0,057). Tüm hastaların klinik evrelemesinde; klinik N3 evresinde olanlarda beyin metastazı gelişme riski yüksek saptanmıştır (p=0,033). Cerrahi tedavi uygulanan 93 hastada ise, postoperatif T2 veya postoperatif N2 evresinde olan hastalarda beyin metastazı gelişme riski anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p=0,046, p=0,019). Beyin metastazı varlığına göre hastaların başlangıç tedavileri incelendiğinde; KT ve RT alan hastalarda beyin metastazı oranı yüksek saptanırken, cerrahi tedavi beyin metastazı gelişme riskini anlamlı ölçüde azaltmıştır (p=0,002). Başlangıç tedavisine yanıt ile beyin metastazı gelişme riski arasındaki ilişki incelendiğinde; tedaviye yanıt durumu parsiyel ve progresif olanlarda beyin metastazı görülme olasılığı anlamlı düzeyde yüksek saptanırken, tedaviye tam yanıt gösterenlerde ise anlamlı düzeyde düşük saptanmıştır (p=0,001). Beyin metastazı gelişen hastaların sağkalımları da belirgin olarak daha kötüdür (%66,7 ve %41,7). Çok değişkenli analizde primer tümörün santral yerleşimli olması, mediastinal lenf nodu SUVmax değerindeki artış ve başlangıç tedavisinin cerrahi olmaması gibi faktörler daha kötü genel sağkalım ile ilişkili bulunmuştur. Ayrıca çok değişkenli cox regresyon analizinde, başlangıç tedavisinin hastalıksız sağkalım üzerine etkili tek prognostik faktör olduğu saptanmıştır (p=0,001). SONUÇ: Akciğer adenokarsinomlu hastalarda primer tümör SUVmax değerinin beyin metastazı gelişimini öngörmede tek başına, net etkisinin olmadığı sonucuna ulaşılmaktadır. Homojen evre dağılımının olduğu, yeterli hasta sayısı ile küçük boyutlu tümörler için SUVmax değerinin düzenlendiği, çok merkezli çalışmalar için standardize edildiği ve çok değişkenli analizlerle bağımsız prognostik değerinin doğrulandığı prospektif çalışmalara ihtiyaç olduğu düşünülmektedir.