COVID-19 ve serebrovasküler hastalıklar
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İSMAİL KOÇ
Danışman: Rıza SONKAYA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: COVID-19 tanısı ardına serebrovasküler hastalık (SVH) tanısı alan hastalarla, COVID-19 tanısı almadan SVH geçiren ve SVH geçirmemiş COVID-19 hastalarını demografik özellikler, kan parametreleri ve radyolojik görüntüler açısından karşılaştırarak COVID-19 ve SVH arasındaki ilişkinin açıklanması hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: COVID-19 ardına SVH geçiren 75 hasta ile kontrol grupları olarak COVID-19 tanısı olmayan 108 SVH tanılı hasta ve SVH tanısı olmayan 75 COVID-19 hastası değerlendirilmiştir. Yaş, cinsiyet, sigara ve alkol kullanımı, ek hastalıkları, kullandığı ilaçlar sorgulanmıştır. SVH hastalarından çekilen Beyin Bilgisayarlı Tomografi (BT), Magnetik Rezonans Görüntüleme (MRG), BT Anjiografi, MRG Anjiografi, MRG Venografi, Karotis ve Vertebral Doppler Ultrasonografi ile etkilenen damarlar ve bölgeleri karşılaştırılmıştır. Çalışmaya dahil edilen tüm hastaların kan değerleri üzerinden üre, kreatin, alanin aminotransferaz (ALT), aspartat aminotransferaz (AST), C-reaktif protein (CRP), D-dimer, fibrinojen, ferritin, INR, aPTT, hemoglobin (Hb), hematokrit, platelet, beyaz küre (BK), nötrofil, lenfosit, Hemoglobin A1c, vitamin B12, folat, prokalsitonin (PRC) ve lipid paneli değerleri incelenmiş, ayrıca COVID 19 tanısı alan hastaların interlökin-6 düzeyleri gruplar arasında karşılaştırılmıştır. Bulgular: Tüm gruplarda hipertansiyon varlığı istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Hasta grubunda trigliserit ve üre değerleri kontrol gruplarına göre anlamlı derecede daha yüksek, kontrol COVID-19 grubunda BK ve nötrofil değerleri diğer gruplara göre anlamlı derecede daha düşükken; HDL diğer gruplara göre anlamlı derecede daha yüksek, kontrol SVH grubunda D-dimer, fibrinojen, ferritin, CRP, ALT, AST diğer gruplardan daha düşükken, lenfosit değeri anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. COVID-19 sonrası SVH geçirenlerin 90. gün ölüm hızı kontrol gruplarından daha yüksek bulunmuştur. COVID-19 ardına SVH geçiren hastalarda en çok iskemik SVH görülmüştür. Hasta grubunda hastanede kalış süresi daha uzun ve NIHSS puanları daha yüksek bulunmuştur. İskemik SVH'lar kıyaslandığında hasta grubunda en sık büyük arter tutulumuna bağlı inme görülürken, kontrol SVH grubundan en yüksek oran küçük damar hastalığına bağlı inmelerde görülmüştür. Lenfosit sayısı hasta grubunda anlamlı olarak daha düşükken; D-dimer, ferritin, CRP, üre, ALT, AST, INR, TG, PRC hasta grubunda daha yüksek bulunmuştur. Geçici iskemik atak tanılı hastaların CRP, hemorajik SVH tanılı hastaların D dimer ve fibrinojen değerleri hasta grubunda anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Çalışmamızın sonuçları ROC eğrileri ile incelendiğinde D-Dimer (mg/l) değeri 1,22'den ve ferittin (ng/ml) değeri 47,3'den yüksek olan COVID-19 tanılı hastaların SVH geçirme riski artmış olarak saptanmıştır. Sonuç: COVID-19 ardına SVH geçiren hastalarda en sık büyük arter tutulumuna bağlı iskemik SVH görülmektedir. COVID-19 ardına inme geçirmenin inme şiddetini artırdığı, hastane kalış süresini uzattığı ve yakın zaman ölüm hızını artırdığı sonucuna varılmıştır.