Romatoid artrit tanısı ile izlenen bireylerin kronik hastalık özyönetimi, hastalık aktivitesi ve kinezyofobi düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, İÇ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DENİZ GÖL
Danışman: Ayla DEMİRTAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada romatoid artrit tanılı bireylerin, kronik hastalık özyönetimi, hastalık aktivitesi ve kinezyofobi düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı nitelikte olan bu çalışmaya, 25 Kasım 2023 – 22 Şubat 2024 tarihleri arasında 304 birey dahil edilmiştir. Çalışma verileri; tanıtıcı ve tıbbi özelliklerine ilişkin veri toplama formu, Romatoid Artrit Hastalık Aktivite Endeksi-5 (RADAI-5), Tampa Kinezyofobi Ölçeği (TKÖ) ve Kronik Hastalık Özyönetim Ölçeği (KHÖY) ile toplanmıştır. Veriler Pearson Korelasyon Katsayısı, Bağımsız Örneklem T Testi, ANOVA ve Tukey testi ile analiz edilmiş, bağımlı değişkenler için Çoklu Doğrusal Regresyon modeli kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 47,27±11,76 yıl olup, %83,6'sı kadındır. KHÖY alt boyutlarının ortalama puanları: Kendini Damgalama (KD) 2,28±0,91, Damgalamayla Baş Etme (DBE) 3,39±0,82, Sağlık Bakım Etkinliği (SBE) 3,90±0,94 ve Tedaviye Uyum (TU) 4,28±0,79'dur. RADAI-5 sonuçlarına göre katılımcıların %42,4'ünün orta düzeyde (4,55±2,15) hastalık aktivitesi, TKÖ sonuçlarına göre %81,91'inin yüksek düzeyde (44,41±7,46) kinezyofobi yaşadığı belirlenmiştir. Kinezyofobi ile hastalık aktivitesi arasında orta düzeyde pozitif bir ilişki (r=0,300) saptanmıştır. Çoklu regresyon analizine göre KD alt boyutunu hastalık aktivitesi ve kinezyofobi (R²=0,321), DBE'yi sigara kullanımı ve egzersiz (R²=0,054), SBE'yi tanı süresi ve hastalık aktivitesi (R²=0,095), TU'yu ise ameliyat öyküsü (R²=0,052) değişkeninin etkilediği tespit edilmiştir. Sonuç: Bu çalışmada RA tanılı bireylerin özyönetimlerinde kendini damgalama düzeylerinin hastalık aktivitesi ve kinezyofobi düzeylerinden, damgalama ile baş etme düzeylerinin sigara kullanım öyküsü ve egzersiz yapma durumundan, sağlık bakım etkinliği düzeylerini hastalık aktivitesi ve tanı süresinden, tedavi uyum düzeyinin ise ameliyat öyküsü değişkeninden etkilendiği belirlenmiştir. Hastalık aktivite düzeylerinin orta düzeyde olduğu ve yüksek düzeyde kinezyofobi yaşadıkları, hastalık aktivitesi arttıkça kinezyofobinin de arttığı saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Hastalık aktivitesi, hastalık öz-yönetimi, hemşirelik bakımı, kinezyofobi, romatoid artrit