Karpal tünel sendromunda, diyabetik polinöropatinin elastografik bulgulara ve el fonksiyonlarına etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ETLİK ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURCU SEVİNGÜL
Danışman: Ebru KARACA UMAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmadaki amacımız diyabetli ve diyabetik polinöropatili (DPN'li) hastalarda karpal tünel sendromunun (KTS) median sinir üzerinden alınan elastografik görüntülemelerle saptanabilirliğini ve elektrodiyagnostik tanıya yardımcı olarak kullanılabilirliklerini araştırmak, ve KTS, diyabetes mellitus (DM) ve DPN'nin el fonksiyonlarına, semptom şiddetine, yaşam kalitesine etkilerini değerlendirmekti. İkincil amaç olarak KTS'nin DPN'nin öncü bulgusu olabileceği yönünde literatürdeki hipotezi test etmektir. KTS'de DPN'nin etkisinin elastografik ve kesit alanı verileri ile tespit edilebilirliğini saptamak, semptomlara ve el fonksiyonlarına etkisini saptamaktır. Gereç ve yöntem: El semptomları nedeniyle Ankara Etlik Şehir Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon elektronöromiyografi laboratuvarına yönlendirilerek KTS ile DPN tanısını ayrı ayrı veya birlikte alan veya almayan, çalışmaya katılmayı kabul eden ve dahil edilme kriterlerine uygun bulunan toplamda 113 hastanın, dışlama kriterlerine göre yapılan elemeler sonrası kalan 142 eli analize dahil edildi. Bunlar içinde 41 el nondiyabetiklerin sağlıklı kontrol grubunu, 36 el diyabetiklerin kontrol grubunu oluşturdu. Tüm katılımcıların demografik bilgileri ve semptom dağılımının karakteristiği Katz el diyagramı ile alındı. Tüm katılımcıların sonografik değerlendirmesi yapıldıktan sonra elektrodiyagnostik değerlendirmesi diğer ekstremitelerde de tamamlanarak, ek olarak median-ulnar duyu distal latans farkı karşılaştırma testi, sempatik deri yanıtı bakıldı. Tüm katılımcıların el bileğinde pisiform-skafoid kemik belirteçleri hizasından ve bunun 12 cm proksimali hizasından median sinir kesit alan ölçümü ve shear wave elastografik ölçümleri yapıldı. Mikrovasküler görüntüleme sadece pisiform-skafoid hizasında derecelendirildi. El fonksiyon testlerinden kaba kavrama için el dinanometresi, hassas kavrama için pinçmetre, ince beceri için dokuz delikli peg testleri yapıldı. KTS ve DPN'nin semptom skalaları ile yaşam kalite skalaları sırasıyla vizüel analog skala, Boston Karpal Tünel Anketi, Toronto Klinik Skorlama Sistemi, Kol, Omuz, El Sorunları Hızlı Anketi uygulandı. Bulgular: DPN'nin tek başına olduğu durumda tamamen sağlıklı popülasyona göre ince el becerilerinde gerileme yarattığı ve hem diyabetik nöropati skalası hem karpal tünel skalası skorunda artma yarattığı gösterilmiştir. DPN'nin tek başına olduğu durum diyabetik popülasyona kıyaslandığında parametrelerde farklılık göstermemiştir. KTS ve DPN birlikte iken diyabetik popülasyona kıyaslandığında sonografik ölçümlerde distal kesit alanı (CSAu) ve diyabetik nöropati skalasının skorunda artma gösterilmiştir. Diyabetik popülasyonda KTS'li grupta mikrovasküler görüntüleme grade sınıflamasında kötüleşme ve üç parmak kavrama gücünde azalma görülmüştür. Diyabetik popülasyonda KTS'yi ayırt eden CSAu kesme değeri 12.5 mm2 (0.125 cm2) olarak %80 sensitivite ve %16.7 spesifisite ile belirlenmiştir. Diyabetik popülasyonda KTS'yi ayırt eden distal/proksimal kesit alanı (CSAu/o) kesme değeri 1.76 olarak %75 sensitivite ve %22.2 spesifisite ile belirlenmiştir. Diyabetik DPN'li popülasyonda KTS'yi ayırt eden CSAu kesme değeri 11.5 mm2 (0.115 cm2) olarak %100 sensitivite ve %40 spesifisite ile belirlenmiştir. Diyabetik DPN'li popülasyonda KTS'yi ayırt eden CSAu/o kesme değeri 1.60 olarak %75 sensitivite ve %30 spesifisite ile belirlenmiştir. Sonuç: KTS, DM ve DPN tek tek ve birlikte oldukları durumlarda el fonksiyonlarına, semptom şiddetine, yaşam kalitesine etkisi en fazla olanın sadece kompresif etkilerin oluşturduğu KTS olduğu saptandı. Sadece kompresif etkilerle oluşan KTS daha uzun sürece yayılarak semptom verir, tanıya kadar geçen sürede kronikleşme etkileri daha fazla görülür. Mikrovaskülarite artışının olması için biraz süre geçmesi gerektiği tahmin edilmekle birlikte kompresif etkilerin sinir üzerindeki mikrovasküler etkisinin, diyabetik metabolit etkilerden daha baskın olduğu saptanmıştır. Zemininde DPN olan KTS, daha hızlı bir süreçte sinirde ödeme neden olur. Bu sayede hızlı semptom yarattığı dönemde DPN ve KTS tanıları eş zamanlı koyulur. Bu hızlı süreç içindeyken henüz mikrovasküler yapılanmada belirgin değişim oluşmamaktadır. Aynı zamanda bu hızlı süreçte ödem etkisi baskın olduğundan sinir sertliğini ölçen yöntemlerde yanlış negatiflik oluşabildiği düşünülmektedir. Başlangıçta KTS semptomu ile başvurduğunda DPN tanısını yeni almış bu hastalar için elektrodiyagnostik tanıya yardımcı olmak üzere shear wave elastografik (SWE) ölçümleri uygun bir yöntem olmasa da CSA ölçümü daha güvenli bulunmuştur. Diyabetik popülasyonda henüz DPN zemini ortada yokken kompresif etkilerle oluşan KTS'yi saptamada SWE ölçümleri yine güvenilir bulunmamıştır ancak CSAu ve CSAu/o oranı güvenilirliği yüksek bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Diyabetik polinöropati, karpal tünel sendromu, elektronöromiyografi, ultrasonografi, shear wave elastografi