Acil servise minör kafa travması ile başvuran hastalarda optik sinir çapı ölçümünün Kanada BT kuralları ile karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EKİN ÖZSOY
Danışman: Hakan OĞUZTÜRK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Kafa travmaları, dünya genelinde travma olgularının önemli bir kısmını oluşturarak acil servis başvurularının sık nedenlerinden biri haline gelmiştir. Minör kafa travmaları ise genellikle düşük riskli olarak değerlendirilse de, intrakraniyal patolojilerin erken ve doğru bir şekilde değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu çalışmanın amacı, minör kafa travması olan hastalarda optik sinir kılıf çapı (OSKÇ) ölçümlerinin Kanada Bilgisayarlı Tomografi (BT) kuralları ile karşılaştırılarak tanısal etkinliğinin belirlenmektir. Materyal ve metot: Tek merkezli, prospektif gözlemsel çalışma olarak tasarlandı. Çalışmada, acil servise kafa travması nedeniyle başvuran beyin BT çekilmesi planlanan olan hastalarda, yatak başı ultrasonografi kullanılarak OSKÇ ölçümleri yapıldı. Çalışmaya izole minör kafa travmalı GKS 14-15 olan hastalar dahil edildi. Hastaların primer hekimlerinin hasta yönetimine müdahale edilmedi. Hastalara ait cinsiyet, yaş, kronik hastalık öyküsü, travma mekanizması, Kanada BT Skorlaması, semptom ve bulgular, nörolojik muayene sonuçları, vital bulgular, radyolojik görüntüleme raporları, muayene bulguları ile sağ ve sol göz OSKÇ ölçümleri gibi bilgiler hasta veri formuna kaydedildi. Bulgular: Çalışmamızda, Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Acil Tıp Kliniği'ne başvuran hastalardan toplam 123'ü dahil edilmiştir. Bu hastalara klinisyen tarafından Kanada BT Kurallarına risk hesaplanarak Beyin BT çekildi. Bu hastaların %60,20'si erkek (n=74) ve %39,80'u kadındı (n=49). Yaş dağılımında ortanca yaş 37 yıl olarak bulundu. Minör kafa travmalı hastalarda optik sinir kılıf çapı ölçümleri ile ilgili bulgularımızda, OSKÇ' nin hasta sonlanımı ile anlamlı bir ilişki gösterdiği bulunmuştur (p<0,001). YBÜ' ye alınan hastalarda sol OSKÇ en yüksek değere (0,58 cm) ulaşırken, servis ve taburcu edilen hastalarda sırasıyla 0,44 cm ve 0,48 cm olarak ölçülmüş olup farklar istatistiksel olarak anlamlıdır (p<0,001). Beyin BT'de patoloji bulunan hastalarda sol ortalama değeri OSKÇ 0,54 cm, sağ OSKÇ ortalama değeri 0,56 cm olarak ölçülmüş ve anlamlı şekilde daha yüksek bulunmuştur (p<0,001). Subaraknoid kanama, epidural kanama ve subdural hemorajide OSKÇ ölçülmüş ve sırasıyla (p<0,001), (p<0,031) ve (p=0,007) olarak ölçülmüş ve farklar anlamlı olarak sonuçlanmıştır. İntraparankimal hematom ve ödem bulunan hastalarda sol OSKÇ değeri 0,56 cm, sağ OSKÇ değeri ise 0,58 cm olarak ölçülmüş ve bu farklar p=0,001 ile anlamlı bulunmuştur. Sonuç: Bu çalışma, OSKÇ ölçümlerinin özellikle radyasyon riski, maliyet ve erişim zorlukları gibi nedenlerle BT kullanımının sınırlı olduğu durumlarda önemli bir alternatif olabileceğini ortaya koymaktadır. OSKÇ' nin pratik, kolay uygulanabilir ve non-invaziv bir yöntem olması, klinik uygulamalarda yaygın olarak kullanımını desteklemektedir. Çalışmamızda hastanın başvuru anındaki muayenesinde GKS değerlendirilip OSKÇ ölçüldü. Bulgularımız, gereksiz BT çekimlerinin önüne geçilmesi ve hastaların güvenliğini artırma konusunda OSKÇ' nin önemli bir potansiyel taşıdığını göstermektedir. Anahtar kelimeler: Acil servis, acil ultrasonografi, Glasgow Koma Skalası, kafa travması, Kanada BT kuralları, minör kafa travması, optik sinir kılıf çapı