Diz osteoartritli hastalarda sarkopenik obezitenin klinik ve radyolojik değerlendirmesi ve ağrı, fonksiyon, denge ve yaşam kalitesi ile ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESRA NUR AÇIL
Danışman: Güldal Funda YÜZER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Son günlerde önemi giderek artan, yaşlı popülasyonun büyük bir kısmını ilgilendiren diz osteoartriti ve eşlik eden sarkopenik obezite birlikteliği ve ağrı, fonksiyon, yaşam kalitesi, denge ve düşme ile ilişkisi araştırılarak, yol açabileceği sorunlara dikkat çekmek ve bu konuda önlemler alınmasını sağlamak amacıyla çalışmamızı planladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Temmuz 2022- Temmuz 2023 tarihleri arasında polikliniğe başvuran 50-75 yaş arası, 3 aydan daha uzun süredir unilateral ve/veya bilateral diz ağrısı olan hastalar alınarak klinik ve radyografik olarak değerlendirildi. Çalışmaya alınma kriterlerini karşılayan hastalardan evre ≥ 2 diz osteoartriti tanısı konulan, aynı zamanda vücut kütle indeksi (BMI) ≥ 30 kg/m2 olan hastalar sarkopeni açısından değerlendirildi. Hastaların demografik verileri, antropometrik ölçümleri ve kan tetkikleri kaydedildi. Ayrıca sarkopeni taraması için sarkopeni semptomları sorgulanıp SARC-F testi uygulandı. Sarkopeni tanısı, EWSGOP ve FNIH tarafından belirlenen kas gücü, kas kütlesi ve fiziksel performans testleri kullanılarak konuldu. Çalışmaya aldığımız hem diz osteoartriti hem obezitesi olan 102 hasta; sarkopeni tanısına göre çalışma ve kontrol grubu olarak 2'ye ayrıldı. Çalışma grubunda sarkopenik obezitesi olan hastalar, kontrol grubunda ise sarkopenik obezitesi olmayan hastalar yer aldı. Kas kütlesine yönelik vücut kompozisyon ölçümleri Dual-Enerjili X-ray Absorbsiometre (DEXA) cihazı kullanılarak yapıldı. Kas gücü; el kavrama kuvveti ve Sandalyeden Otur-Kalk testi ile değerlendirildi. Fiziksel performans 6 dakika yürüme testi ve 4 m olağan yürüme hızı ile değerlendirildi. Ağrı ve fonksiyonel durum değerlendirmesine yönelik Vizuel Analog Skala (VAS), Western Ontario ve McMaster Üniversitesi Osteoartrit İndeksi (WOMAC), Lequesne diz indeksi kullanıldı. Sarkopenik olan ve olmayan gruplar arasında denge değerlendirmesi TİNETTİ Denge Testi ile, düşme değerlendirmesi Düşme Etkinlik Ölçeği ile, yaşam kalitesi değerlendirmesi ise Euroqol-5D ile yapıldı. Bulgular: Tüm gruplara baktığımızda; hastaların %55.9'u kadın (n=57) ve %44.1'i erkektir (n=45). Tüm hastaların yaş ortalaması 60.05, ağırlık ortalaması 95.24, boy 1.62 (m) ve BMI ise 36.58 kg/m2 olarak saptanmıştır. Gruplar arasında demografik verilerde anlamlı farklılık saptamadık. Sarkopeni taraması için sorguladığımız sarkopeni semptomları ve SARC-F testinde sarkopenik obezitesi olan grupta istatistiksel anlamlı fark saptadık. Sarkopenik obezitesi olan grupta diğer gruba göre fiziksel performans ve kas gücü değerlendirmelerinde; el kavrama gücü ve yürüme hızının istatistiksel anlamlı düşük olduğunu, 5 kez otur kalk testi süresi ve 6 dakika yürüme testi mesafesinin istatistiksel anlamlı yüksek olduğunu tespit ettik. İki grup arasında ağrı ve fonksiyonu değerlendirdiğimizde VAS puanlarında anlamlı fark elde etmedik ancak WOMAC puanı ve Lequesne diz indeksinin sarkopenik obezitesi olan grupta istatistiksel anlamlı yüksek olduğunu bulduk. Yaşam kalitesini değerlendirdiğimizde Euroqol-5D öz bakım aktivitelerinde sarkopenik obezitesi olan grupta istatistiksel anlamlı düşüklük elde ettik. Denge değerlendirmesinde TİNETTİ denge ölçümlerinde iki grup arasında anlamlı fark saptamadık. Düşme korkusu açısından değerlendirdiğimizde sarkopenik obezitesi olan grupta düşme etkinlik ölçeği puanlarının istatistiksel anlamlı yüksek olduğunu tespit ettik. DEXA ölçümlerinde sarkopenik obezitesi olan hastalarda diğer gruba göre bacaklar yağ kütlesi, gövde yağ kütlesi, toplam yağ kütlesi ve yağ oranlarını istatistiksel anlamlı daha yüksek; kollar yağsız kütle, apendiküler iskelet kası kütlesi (ASM) (kg) ve ASM/BMI ölçümlerini ise istatistiksel anlamlı olarak daha düşük saptadık. Sonuç: Sarkopenik obezitesi olan diz OA'lı hastalarda, literatürle uyumlu olarak diz fonksiyonlarında ve yaşam kalitesinde bozulma, fiziksel performans testlerinde kötüleşme ve düşme riskinde artış bulduk. OA'da sadece vücut ağırlığı değil, vücut kompozisyonu da önemlidir. Sonuç olarak sarkopenik obezite, sarkopenik olmayan obeziteye göre diz OA'sı olan hastalarda ağrı, fonksiyonel durum, yaşam kalitesi ve düşme riskiyle daha yakından ilişkilidir. Anahtar Kelimeler: diz osteoartriti, sarkopeni, sarkopenik obezite