Aile Sağlığı Merkezine başvuran 18-65 yaş arası bireylerin akdeniz diyetine uyum ile depresyon ve anksiyete düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET KARA
Danışman: Meşide GÜNDÜZÖZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET Giriş ve Amaç: Son yıllarda beslenme alışkanlıklarının bireylerin ruh sağlığı üzerindeki etkileri önemli bir araştırma alanı hâline gelmiştir. Depresyon ve anksiyete bozuklukları gibi yaygın psikiyatrik bozuklukların önlenmesinde ve yönetiminde beslenmenin rolüne ilişkin bulgular, beslenme psikiyatrisi alanını doğurmuştur. Akdeniz diyeti, ruhsal sağlık üzerinde koruyucu etkiler sağlayabileceği öne sürülen bir yaşam tarzı modeli olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışma Ankara ili Pursaklar 4 Nolu Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran 18–65 yaş arası bireylerde Akdeniz diyetine uyum düzeyi ile depresyon ve anksiyete düzeyleri arasındaki ilişkinin araştırılması hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Prospektif, kesitsel ve tanımlayıcı nitelikte tasarlanan bu araştırma, 132 katılımcıyla yürütülmüştür. Katılımcılardan sosyodemografik bilgiler, sağlık alışkanlıkları ve antropometrik ölçümler toplanmıştır. Ruh sağlığı değerlendirmesi için Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ve Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ), beslenme alışkanlıkları için ise Akdeniz Diyeti Bağlılık Ölçeği (MEDAS) kullanılmıştır. Veriler araştırmacı tarafından yüz yüze anket yöntemiyle toplanmış; antropometrik ölçümler ise standart yöntemlere uygun biçimde yine araştırmacı tarafından gerçekleştirilmiştir. İstatistiksel analizler SPSS v27.0 programı kullanılarak yapılmış ve çoklu lojistik regresyon analizi uygulanmıştır. Bulgular: Araştırma bulgularına göre Akdeniz diyetine yüksek uyum gösteren bireylerde depresyon düzeyleri anlamlı düzeyde daha düşük bulunmuştur (p=0,003). Akdeniz diyetine uyumlu grubun BDÖ puan ortalaması 8,47 ± 4,55 iken, uyumsuz grupta bu değer 11,96 ± 8,42 olarak saptanmıştır. Buna karşılık, Akdeniz diyeti ile anksiyete düzeyi arasında anlamlı bir ilişki gözlenmemiştir (p=0,051). Ayrıca yüksek Akdeniz diyeti uyumu gösteren bireylerde psikiyatrik hastalık öyküsü, alkol tüketimi ve düzensiz beslenme oranları anlamlı şekilde daha düşüktür. Yeterli ve dengeli beslenme (p=0,003) ile düzenli fiziksel aktivite (p=0,008) oranları da bu grupta daha yüksek bulunmuştur. Sonuç: Bulgular Akdeniz diyetine uyumun depresyon semptomlarını azaltıcı etkisi olabileceğini göstermektedir. Bu kapsamda Akdeniz diyetinin birinci basamak sağlık hizmetlerinde depresyonu önlemeye yönelik koruyucu bir strateji olarak değerlendirilmesi önerilmektedir. Akdeniz diyeti ile anksiyete düzeyi arasındaki ilişkinin istatistiksel anlamlılık sınırında kaldığı saptanmıştır. Sonuçlar Akdeniz diyetinin genel yaşam tarzı kalitesi ile birlikte ruh sağlığını destekleyici bir unsur olduğunu ortaya koymaktadır. Anahtar kelimeler: Depresyon, Anksiyete Bozuklukları, Akdeniz Diyeti