Travmatik olmayan abdominal cerrahi acillerde non-vasküler girişimsel radyolojik uygulamaların etkinliği: 5 yıllık tek merkezli klinik sonuçlarımız
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA GÜLHANE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YASİN HATİPOĞLU
Danışman: Mehmet ERYILMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Travmatik olmayan abdominal cerrahi aciller genellikle yüksek riskli acil cerrahi müdahaleler gerektiren heterojen bir hastalık popülasyonunu oluşturmaktadır. Yüksek morbidite ve mortalite oranına sahip olan bu olguların yönetimi konusunda girişimsel radyoloji uygulamaları önemli bir alternatif olarak yer almaktadır. Bu tek merkezli, retrospektif ve tanımlayıcı çalışmada, travmatik olmayan abdominal cerrahi acillerde uygulanan non‑vasküler girişimsel radyolojik işlemlerin (perkütan kolesistostomi [PK], perkütan apse drenajı [PAD] ve perkütan biliyer drenaj [PBD]) genel cerrahi pratiğindeki yeri ve kısa dönem klinik/biyokimyasal sonuçları değerlendirildi. Gereç ve Yöntem: Haziran 2019–Haziran 2025 döneminde acil koşullarda PK, PAD veya PBD uygulanan erişkin hastalar hastane bilgi yönetim sistemi üzerinden taranarak dahil edildi. Hastaların demografik verileri, Charlson Komorbidite İndeksi, ASA skoru, işlem öncesi ve işlem sonrası 3. gün laboratuvar parametreleri, yoğun bakım ünitesi (YBÜ) gereksinimi, komplikasyon, mortalite, hastanede yatış süresi, antibiyoterapi süresi ve yeniden girişim gereksinimi kaydedildi. Sürekli ve kategorik değişkenlerin karşılaştırılmasında dağılıma uygun parametrik/non‑parametrik testler, eşleştirilmiş ölçümlerde Bağımlı Örneklem T‑testi/Wilcoxon testi, korelasyonlarda Pearson/Spearman kullanıldı; p<0,05 anlamlı kabul edildi. Bulgular: Toplam 355 hasta (PK n=148; PAD n=137; PBD n=70) değerlendirildi. Tüm kohortta işlem sonrası lökosit, nötrofil, CRP, NLR ve CAR'da anlamlı düşüş izlendi (tümü p<0,001); PLR'deki değişim anlamlı değildi. PBD grubunda ek olarak AST, ALT, GGT ve total/direkt bilirubin düzeylerinde belirgin düzelme kaydedildi (p<0,001). Klinik sonlanımlar bakımından YBÜ'ye yatış oranı PK'da %9,5, PAD'de %17,5, PBD'de %40; hastane içi mortalite PK'da %4,1, PAD'de %3,7, PBD'de %22,9 olarak saptandı. Yatış süresi ortalaması PK'da ~10 gün, PAD'de ~27 gün, PBD'de ~34 gün; yeniden girişim gereksinimi PK'da %10,8, PAD'de %26,3, PBD'de %60 olarak hesaplandı. Sonuç: Travma dışı abdominal cerrahi acillerde uygulanan non‑vasküler girişimsel radyolojik işlemler, etkin kaynak kontrolü sağlayarak inflamasyon ve kolestaz göstergelerinde hızlı biyokimyasal düzelme ile birlikte kabul edilebilir morbidite ve mortalite oranları sunmaktadır. Malignite ve sepsis yükü yüksek PBD hastalarında beklenen şekilde olumsuz klinik çıktılar daha sık gözlenmiştir. Bulgular, uygun endikasyon ve zamanlamayla bu işlemlerin genel cerrahi pratiğinde güvenle kullanılabileceğini düşündürmektedir; prospektif ve çok değişkenli çalışmalarla doğrulanmaya ihtiyaç vardır.