Multipl skleroz hastalarında yüzde dışa vuran duyguların tanınması- ayırt edilmesi, empati kapasitesinin değerlendirilmesi ve kognisyonla ilişkisinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İZMİR BOZYAKA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YAĞMUR SİMGE SEVER AKTUNA
Danışman: Aslı KÖŞKDERELİOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve amaç: Yüzde dışa vuran duyguların tanınması, ayırt edilmesi ve empati yeteneği başarılı sosyal ilişkiler geliştirmede kilit rol oynamaktadır. Multipl skleroz (MS) hastalarında sosyal kognisyondaki bozukluklarının; bilişsel bozulma kadar sık olduğu düşünülmektedir. Bu çalışmanın amacı, MS hastalarında yüzde dışa vuran duyguların tanınması, ayırt edilmesi fonksiyonunu ve empati yeteneğini değerlendirmek ve bu fonksiyonların depresyon durumu, yaşam kalitesi ve kognisyonla ilşkisini ortaya koymaktır. Gereç ve yöntem: Kesin relapsing remitting multipl skleroz (RRMS) tanısı olan yüz yirmi hasta ve yaş, cinsiyet, eğitim durumu açısından uyumlu yüz yirmi sağlıklı kontrol çalışmaya dahil edildi. Sosyal kognisyon, Yüzde Dışa Vuran Duyguları Tanıma Testi (YDTT), Yüzde Dışa Vuran Duyguları Ayırt Etme Testi (YDAT) ve Empati Ölçeği (EÖ) ile değerlendirildi. Ayrıntılı bilişsel durumu değerlendirmek amacıyla Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği (MoCA), Sembol ve Sayı Modaliteleri Testi (SDMT) ve Adımlı İşitsel Seri Ekleme Testi (PASAT) ve depresyon durumunun değerlendirilmesi amacıyla Beck Depresyon Ölçeği (BDI) kullandıldı. MS hastalarının yaşam kalitesi Multipl Skleroz Yaşam Kalitesi Ölçeği -54 (MSQoL-54) ile değerlendirildi. MS hastaları ve sağlıklı kontrol grupları YDTT, YDAT ve EÖ testleri açısından karşılaştırıldı. Bulgular: Sağlıklı kontrol grubuna kıyasla MS hastalarında yüzde dışa vuran duyguların tanınması, ayırt edilmesi ve empati yeteneğini değerlendiren test skorları istatistiksel açıdan anlamlı olarak düşüktü. Hastaların MoCA test skoru ile diğer kognitif test skorları (PASAT, SDMT) arasında ve sosyal kognisyon test skorları (YDTT, YDAT, EÖ) arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki saptandı. SDMT ile PASAT, YDTT ve YDAT skorları arasında; PASAT ve YDTT skorları arasında pozitif yönlü düşük düzeyde anlamlı korelasyon belirlendi. Olgu grubunda BDÖ test skoru ile Empati Ölçeği skoru ve YDTT test skoru arasında negatif yönlü düşük düzeyde anlamlı korelasyon saptandı. Sonuç: Bulgularımız, MS hastalarında yüzde dışa vuran duyguları tanıma ve ayırt etme ve empati eksikliklerinin dikkat çekici olduğunu göstermiştir. Sosyal kognisyon bozuklukları hastalığın hem bilişsel hem de emosyonel yönleriyle ilişkili görünmektedir. Bu nedenle, duygu tanıma, ayırt etme ve empati yeteneğini değerlendirmek, hastalara ve bakım verenlere sosyal ilişkilerdeki zorluklarla başa çıkmada yardımcı olabilir ve böylece hastaların yaşam kalitelerini artırabilir. Anahtar kelimeler: Empati, Multipl Skleroz, Kognisyon, Kognitif Bozukluk, Sosyal Kognisyon, Yüzde Dışa Vuran Duyguların Tanınması