Yoğun bakım ünitelerinde COVİD-19 tanısıyla takip edilen hastalarda gelişen sağlık hizmeti ilişkili enfeksiyonlar ve etkenlerin dağılımı
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE ULUSLARARASI TIP FAKÜLTESİ, ENFEKSİYON HASTALIKLARI VE KLİNİK BAKTERİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESRA NUR KARADOĞAN
Danışman: Mehtap AYDIN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu tez çalışmasında Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi yoğun bakım ünitelerindeki (YBÜ) COVID-19 tanılı hastalarda gelişen sağlık hizmeti ilişkili enfeksiyonların (SHİE) sıklığının, tiplerinin ve etken dağılımlarının retrospektif olarak incelenmesi birincil olarak amaçlanmıştır. Hastaların demografik verilerinin, kullanılan invaziv cihazların, beslenme türlerinin, solunum desteği tipinin, uygulanan immunsupresif tedavilerin, başvuru anındaki radyolojik tutulum derecesinin, YBÜ yatış süresi ve entübe gün sayısının SHİE gelişen ve gelişmeyen gruplar arasındaki farkının araştırılması da amaçlanmıştır. Ayrıca SHİE gelişmesinin mortalite üzerindeki etkisinin belirlenmesi ikincil olarak amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışma retrospektif olarak planlanmıştır. 01 Nisan 2020 – 01 Ağustos 2021 tarihleri arasında İstanbul Ümraniye Eğitim Araştırma Hastanesi yoğun bakım ünitelerindeki şiddetli veya kritik COVID-19 hastalığı ile en az dört gün süreyle takip edilen 18 yaşından büyük 208 hasta çalışmaya alınmıştır. Enfeksiyon kontrol komitesi sürveyans verileri ve elektronik ortamdaki hasta dosyaları geriye dönük olarak incelenmiştir. SHİE tanımları için Centers for Disease Control and Prevention (CDC) kriterleri kullanılmıştır. Mikrobiyolojik tanı için derin trakeal aspirat, balgam, kan ve idrar kültürleri incelenmiştir. İdentifikasyon ve antibiyogram için otomatize sistem (VITEK 2, Biomeriux, Marcy 1'Etoile, France) verileri kullanılmıştır. Daha sonra hastalar SHİE gelişen ve gelişmeyen olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Demografik veriler, kullanılan invaziv cihazlar, solunum desteği türleri, immunsupresif tedaviler, başvuru anındaki radyolojik tutulum derecesi, YBÜ yatış süresi, entübe gün sayısı, taburculuk ve mortalite için gruplar arası fark araştırılmıştır. İstatistiksel analizler SPSS 21.0 ile çalışılmıştır. Kategorik değişkenler Ki-kare testi ile sürekli değişkenler ise non-parametrik Mann Whitney-U testi ile çalışılmıştır. Mortalite üzerinde etkisi olduğu öngürelen parametreler ise lojistik regresyon ile değerlendirilmiştir. İstatistiksel anlamlılık için p< 0.05 değeri kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 208 hastanın 83'ünde (%39.9) SHİE gelişmiştir. SHİE türlerinin dağılımı incelendiğinde hastaların 27'sinde (%32.5) olası ventilatör ilişkili pnömoni (OVİP), 22'sinde (%26.5) laboratuvar tarafından doğrulanmış kan dolaşımı enfeksiyonu (LTD-KDE), 18'inde (%21.7) santral kateter ilişkili kan dolaşımı enfeksiyonu (SKİ-KDE), 8'inde (%9.6) kateter ilişkili idrar yolu enfeksiyonu (Kİ-İYE), 8'inde (%9.6) sağlık hizmeti ilişkili pnömoni (PNÖM) gözlenmiştir. Etken dağılımında gram negatif bakteriler %67.4, gram pozitif bakteriler %22.8, mayalar ise %9.6 oranında tespit edilmiştir. Acinetobacter spp. (%24,1) ve Klebsiella spp. (%24.1) izole edilen tüm etkenler içinde en sık gözlenen mikroorganizmalardır. Demografik değişkenler, invaziv cihaz kullanımı, beslenme tipi, uygulanan immunsüpresif tedaviler incelendiğinde SHİE gelişen ve gelişmeyen gruplar arasında fark saptanmamıştır. SHİE gelişen grupta invaziv mekanik ventilasyon (IMV) ile solutulmak anlamlı şekilde fazlayken SHİE gelişmeyen grupta ise yüksek akımlı nazal oksijen (HFNO) ile solutulmak anlamlı şekilde fazla (p<0,05) bulunmuştur. SHİE gelişen grupta entübe gün sayısı, YBÜ yatış süresi, toplam hastane yatış süresi ve mortalite anlamlı şekilde yüksek saptanmıştır (p<0,05). SHİE gelişen grupta gelişmeyen gruba göre ölüm riski 2.839 kat daha yüksek bulunmuştur. Sonuç: Bu çalışmada COVID-19 tanısıyla takip edilen hastalarda SHİE gelişme oranı %39.9 olarak bulunmuştur. En sık gelişen SHİE türü OVİP olarak saptanmıştır. İzole edilen tüm etkenler içinde en sık Acinetobacter spp. (%24,1) ve Klebsiella spp. (%24,1) gözlenmiştir. COVID-19 hastalarında SHİE gelişen gupta hastane ve YBÜ yatışı ile entübasyon süresi daha uzun bulunmuştur ve mortalite oranı bu grupta daha yüksektir. SHİE gelişimi COVID-19 hastalarında mortaliteyi 2.839 kat arttırmıştır. SHİE gelişiminin COVID-19 hastalarının prognozu üzerine etkisini araştıran ileri çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler; COVID-19, Sağlık Hizmeti İlişkili Enfeksiyonlar, Ventilatör İlişkili Pnömoni, Acinetobacter spp., Klebsiella spp