Şizofreni hastaları ve 1. derece şizofreni yakınlarında sosyal bilişin ve çocukluk çağı travmalarının karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY PROF. DR. MAZHAR OSMAN RUH SAĞLIĞI VE SİNİR HASTALIKLARI SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: PELİN KOCAZEYBEK
Danışman: Ejder Akgün YILDIRIM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Bu çalışmanın amacı şizofreni tanısı olan bireylerde ve 1. Derece sağlıklı yakınlarındaki sosyal biliş işlevlerinde meydana gelen değişimleri çocukluk çağı travmaları ile ilişkisini karşılaştırmaktır. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışma örneklemini Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nin psikiyatri polikliniklerine ve toplum ruh sağlığı merkezlerine başvuran veya yatarak tedavi gören DSM-5-TR'ye göre "Şizofreni" tanı grubundan tanı almış hastalar ve ailesinde 1. Derece yakınında şizofreni tanısı olan kişiler ve araştırma hakkında hem sözel hem de yazılı aydınlatılmış onam vasıtasıyla bilgilendirildikten sonra katılmayı kabul eden, aydınlatılmış onam formuna kendisi ve vasisi/ yasal temsilcisi imza beyan eden, dahil edilme ve dışlama kriterlerini karşılayan kişiler oluşturacaktır. Çalışmada toplam 47 şizofreni tanılı hasta, 47 şizofreni tanısı almamış/etkilenmemiş 1. Derece şizofreni tanılı hasta yakını ve 47 sağlıklı kontrol grubu olmak üzere çalışmaya toplam 141 katılımcının alınması planlanmıştır. Her üç gruba da sosyodemografik veri formu, Çocukluk Çağı Travma Ölçeği (CTQ-28), Gözlerden Zihin Okuma Testi ve İma Testi uygulanacaktır. Hasta grubuna PANNS (Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği), birinci derece yakınlara ve kontrol grubuna Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı, Beşinci Baskı için Yapılandırılmış Klinik Görüşme SCID-5 ve Şizotipal Kişilik Çizelgesi verilecektir BULGULAR: Birinci derece hasta yakınları ve sağlıklı kontrol grubunu şizotipal özellikleri karşılaştırılmak amacıyla verilen şizotipal kişilik çizelgesinde alt ölçeklerde 1. Derece yakınların sonuçları sağlıklı gruba göre anlamlı derecede yüksek çıkmıştır. Gözler Testi ve alt emosyonel değerlikleri (olumlu, olumsuz, nötral) ile ölçeklerin tamamında gruplar arasında istatistiksel olarak ileri derece anlamlı olduğu saptanmıştır. Şizofreni grubunun İma, Gözler Testinin toplam skoru 1. Derece hasta yakınları ve sağlıklı kontrol grubuna göre ileri derecede anlamlı düşük olduğu saptanmıştır. 1. Derece hasta yakınlarının sağlıklı kontrol gruplarına gözler toplam, gözler olumlu puanları ileride derecede anlamlı düşük çıkarken, gözler nötr puanı anlamlı derecede düşük, gözler negatif puanında anlamlı fark çıkmamıştır. Şizofreni hastalarına verilen PANNS testi, Gözler Testi ve İma Testi ile Çocukluk Çağı Travmaları arasındaki ilişkileri inceleyen bir korelasyon analizinde elde edilen bulgular, duygusal ihmalin negatif belirtiler ve CTQ toplam skoru ile anlamlı pozitif korelasyonlar gösterdiğini ortaya koymaktadır. Benzer şekilde, duygusal istismarın Gözler Testi negatif alt ölçeği ve cinsel istismarın İma Testi skorları ile anlamlı pozitif korelasyonlar sergilediği saptanmıştır. Ayrıca, Gözler Testi Pozitif alt ölçeği ile negatif belirtiler ve başlangıç yaşı arasında da anlamlı pozitif korelasyonlar tespit edilmiştir. Diğer ölçekler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Çalışmamızda, Gözler Testi alt puanları ve toplam puanı ile çeşitli demografik ve klinik değişkenler arasındaki korelasyonlarda, yaş, pozitif duygu, şizotipi alt puanları ile anlamlı derecede negatif korelasyonlar gösterdiği bulunmuştur. Regresyon analizinde ise PANNS total puanı ile Gözler negatif arasında yordayıcı ilişki bulunmuştur. SONUÇ: Bulgular, şizofreni hastalarının ve birinci derece yakınlarının sosyal biliş işlevlerinde belirgin bozulmalar yaşadığını çocukluk çağı travmalarının, şizofreni hastalarının sosyal biliş işlevleri üzerinde olumsuz etkileri olduğunu, özellikle duygusal ihmal ve istismar gibi travmaların, şizofreni hastalarında negatif belirtilerle ve sosyal biliş bozukluklarıyla güçlü bir ilişki içinde olduğunu göstermiştir ANAHTAR KELİMELER: Şizofreni, şizotipi, çocukluk çağı travması, sosyal biliş, zihin kuramı