Çocuklarda besin alerjisi gelişimine zemin hazırlayan predispozan faktörler
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAŞAKŞEHİR ÇAM VE SAKURA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ECEM FIRTIN
Danışman: Mehmet Halil ÇELİKSOY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çocukluk çağında besin alerjilerine yol açan risk faktörlerini belirlemek. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız çok merkezli bir çalışma olup hasta grubuna, Başakşehir Çam ve Sakura Hastanesi, Koç Üniversitesi Hastanesi, Prof. Dr. Cemil Taşçıoğlu Şehir Hastanesi ve Ondokuz Mayıs Üniversitesi Çocuk Alerji ve İmmünoloji Polikliniklerine başvuran ve besin alerjisi tanısı konulmuş ve besin provokasyon testi yapılmış 0-18 yaş grubu çocuk hastalar dahil edildi. Kontrol grubuna ise Başakşehir Çam ve Sakura Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları polikliniğine başvuran, herhangi bir kronik hastalığı, alerjik hastalığı olmayan ve ailede atopi öyküsü olmayan, 0-18 yaş grubu sağlıklı çocuklar dahil edildi. Tüm katılımcıların ad soyad, cinsiyet, yaş, klinik bulguları, eozinofili yüzdesi, total IgE düzeyi, gaitada gizli kan varlığı, besin spesifik IgE, deri prick testi sonucu, oral provokasyon testi ve eliminasyon testi sonuçları, demografik veri olarak anne ve babanın yaşı, boyu, BMI, eğitim durumları, annenin prenatal öyküsünde kullandığı ilaçlar, geçirdiği enfeksiyonlar, geçirdiği hastalıklar, neonatal dönemde yenidoğana ait doğum ağırlığı, doğum haftası, doğum şekli, yoğun bakım ünitesinde yatış öyküsü, antibiyotik kullanım öyküsü, fototerapi öyküsü, postnatal döneme ait evde rutubet varlığı, evcil hayvan besleme, sigara maruziyeti, bebeğin beslenme tarzı, ek gıdaya geçiş dönemi ile ilgili sorular yer aldı. Bulgular: Hasta gubunda 155 kişi, kontrol grubunda ise 159 sağlıklı çocuk çalışmaya dahil edildi. Çalışmamızda hastaların %45,8'i erkek, %54,2'si kız idi. Hasta grubunun ortanca tanı yaşı 6 ay iken, kontrol grubunu ise 12 ay idi. Besin alerjilerinin %65,2'si IgE aracılı %34,8'i non-IgE aracılı olarak saptandı. Yine besin alerjilerinin %85,8'inde tekli, %14,2'sinde çoklu alerji saptandı. Çalışmamızda besin alerjili grupta baba yaşı ortancası kontrol grubuna göre daha yüksekti. IgE aracılı besin alerjilerine baktığımızda hem anne hem baba yaşı kontrol grubuna göre daha yüksekti. NonIgE aracılı besin alerjilerinde böyle bir özellik yoktu. Annenin gebelikte antibiyotik kullanımına bakıldığında hasta grubunda kontrol grubuna göre daha yüksek oranda olduğu görüldü. Hem IgE hem de non IgE aracılı besin alerjilerinde annenin gebelikte antibiyotik kullanımı kontrol grubuna göre daha yüksekti. Neonatal risk faktörlerine bakıldığında; hasta viii grubundaki katılımcıların kontrol grubuna göre daha düşük doğum ağırlığına sahip olduğu görüldü. Yine besin alerjili grupta sezaryen ile doğum oranı, yoğun bakımda yatış öyküsü ve antibiyotik kullanım öyküsü kontrol grubuna göre daha yüksekti. Doğum mevsimlerine baktığımızda hasta grubunun kontrol grubuna göre sonbahar ve yaz aylarında daha sık doğduğu görüldü. Postnatal risk faktörlerine bakıldığında hasta grubunda kontrol grubuna göre sosyoekonomik düzey daha düşüktü. Benzer sonuçlar hem IgE hem de non IgE besin alerjilerinde benzer saptandı. Kalabalık yaşam, sigara dumanına maruziyet, evde rutubet varlığı, ailede ilk çocuk olmak besin alerjisi olan grupta daha yüksek oranda görüldü. Bebeklerin beslenme tarzına bakıldığında ilk 6 ay anne sütü kullananlarda IgE aracılı besin alerjileri daha az görüldü. IgE aracılı besin alerjili grupta anne sütü ile birlikte ek gıda tüketimi daha sık görüldü. Non-IgE aracılı hastalarda formül süt kullanımı kontrol grubuna göre daha yüksekti. Annenin yoğurt tüketim sıklığı azaldıkça IgE aracılı besin alerjilerinin arttığını gördük. Sonuç: Çocukluk çağında besin alerjilerini ele alan çok çalışma olsa da, risk faktörleri bakımından literatürde kısıtlı sayıda çalışma mevcuttur. Bu anlamda çalışmamızın literatüre önemli katkılar sağlayacağını ve yeni çalışmalara yol gösterici olacağını düşünmekteyiz. Anahtar Kelimeler: Besin Alerjisi, Risk Faktörleri, İnek Sütü Alerjisi, Yumurta Alerjisi