Tip 2 diyabetli bireylerde tedaviye uyum ve hipoglisemi korkusu ve bunları etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, İÇ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BERNA KIRIK
Danışman: Fatma İlknur ÇINAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma tip 2 diyabetli bireylerin tedaviye uyum ve hipoglisemi korku düzeyleri ve bunları etkileyen faktörlerin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışma, Nisan 2022-Temmuz 2022 tarihleri arasında tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Çalışmaya, 18 yaş ve üzeri, ADA tanı kriterlerine göre tip 2 diyabet tanısına sahip, tanı süresi 1 yıl ya da daha üzeri olan, oral antidiyabetik ve/veya insülin kullanan, Türkçe iletişim kurabilen ve çalışmaya katılmaya gönüllü bireyler alınmıştır. Çalışma verileri yüz yüze görüşme tekniği ile Hastaların Sosyodemografik Özellikleri ve Tıbbi Bilgilerine İlişkin Veri Toplama Formu, Hipoglisemi Korku Ölçeği ve Tip 2 Diyabetes Mellitus Tedavisine Hasta Uyum Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde; tanımlayıcı istatiksel yöntemler ile Shapiro-Wilk Testi, Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis H testi, Pearson Ki-Kare Testi ve Sperman Rho Korelasyon Katsayısı kullanılmıştır. Bulgular: Bireylerin tedavi uyumları orta düzeyde, hipoglisemi korkuları düşük düzeyde bulunmuştur. Bireylerden; lise mezunu olan, biguanid grubu ilaç kullanan, fiziksel aktivite yapanların tedavi uyumları daha yüksek iken; son bir yıl içinde hastaneye yatan, diyabete bağlı komplikasyon yaşayan, her gün hipoglisemi yaşayanların tedavi uyumları daha düşük bulunmuştur (p<0,05). Tedaviye uyum azaldıkça bireylerin HbA1c ve açlık kan şekeri değerlerinin arttığı, hipoglisemi korkusu arttıkça tedaviye uyumun azaldığı tespit edilmiştir (p<0,05). Ayrıca bireylerden; kadınların, ilaca bağlı yan etki yaşayanların, komplikasyonu olanların, hastalığa yönelik eğitim alanların ve bu eğitimi hemşireden alanların, daha önce hipoglisemi yaşayanların ve hipoglisemiyi her gün yaşayanların, oral antidiyabetik ilaç kullanım süreleri fazla olanların daha fazla hipoglisemi korkusu yaşadığı; geliri giderine eşit olanların, oral antidiyabetik kullananların daha az hipoglisemi korkusu yaşadığı bulunmuştur (p<0,05). Sonuç: Çalışmaya katılan bireylerin tedavi uyumlarının orta düzeyde, hipoglisemi korkularının düşük düzeyde olduğu bulunmuştur. Bireylerin tedavi uyumlarının ve hipoglisemi korkularının; eğitim seviyesi, tedavi yöntemi, hipoglisemi yaşama durumu gibi faktörlerden etkilendiği ve hipoglisemi korkularının tedavi uyumlarını olumsuz etkilediği saptanmıştır. Bu sonuçlara göre; bireylerin tedavi uyum ve hipoglisemi korku düzeyi ile bunları etkileyen faktörlerin bilincinde olunması ve bireylere tedaviye uyum ve hipoglisemi korkusunu etkileyen faktörlere yönelik sürekli eğitimlerin düzenlenmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: hemşire, hipoglisemi, korku, tedaviye uyum, tip 2 diyabet