Spinal kord yaralanmalı hastalarda stresle başa çıkma, algıladığı sosyal destek ve ilişkili faktörler
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KONYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YÜCEL OLGUN
Danışman: Halim YILMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Spinal kord yaralanması (SKY); omuriliğin normal motor, duyusal veya otonomik fonksiyonlarını geçici veya kalıcı olarak bozulmasına neden olabilen yıkıcı bir hastalıktır. SKY kişinin kendine bakım, mobilite, bağırsak ve mesane bakımı gibi günlük yaşam aktvitelerinde zorluğa neden olarak kişinin hayatını olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Bu hastalar başta fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanları olmak üzere birçok branş hekimi tarafından mobilizasyonu artırmak ve eşlik eden komplikasyonları önlemek için hayatı boyunca yakından takip edilmektedir. Ancak genellikle mobilizasyon ve komplikasyonlara yönelik artmış dikkate rağmen, SKY'li hastalar evlerinde veya hastaneden ayrılınca zorlu yaşamları ile baş başa kalmaktadır. Bu andan itibaren hasta yoğun sosyal desteğe gereksinim duymaktadır. Eşlik eden sorunlar kompleksi ile uğraşabilmek için etkin stres ile başetme yöntemlerine gereksinim duymaktadır. Bu çalışmanın amacı SKY'li hastaların algıladığı sosyal destek ve etkin stres ile başetme yöntemleri geliştirip ve geliştiremediğinin sorgulanması ve ilişkili faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon polikliniğine başvuran, klinik ve radyolojik SKY tanısı konulan 18-65 yaş arası 76 hasta ve 74 sağlıklı birey çalışmaya dahil edildi. Hasta ve kontrol grubunun yaş, cinsiyet, boy, kilo, gelir düzeyi, eğitim durumu, evlilik durumu, aile yapısı, sosyal güvencesi, çalışma durumu, kiminle yaşadığı gibi sorularla sosyodemografik durumu belirlendi. Hastaların detaylı fizik muayeneleri yapıldı ve klinik özellikleri belirlendi. Hasta grubunda, SKY'yi sınıflandırmak için ASIA Bozukluk Skalası, engellilik durumunu değerlendirmek için CHART-SF (The Craig Handicap Assessmentand Reporting Technique - Short Form) ve günlük yaşam aktivitelerini değerlendirmek için Barthel Günlük Yaşam Aktiviteleri İndeksi (BGYAİ) kullanıldı. Hasta ve kontrol grubunda algıladığı sosyal destek Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ), stresle başa çıkma tarzları Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği (SBTÖ), depresyon düzeyi Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ), anksiyete düzeyi Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ), yaşam kalitesi WHOQOL-BREF-TR (The World Health Organization Quality of Life-BREF) skalası ve genel vücut ağrısı Vizüel Analog Skala (VAS) (0-10 cm) ile değerlendirildi. BULGULAR: Hasta grubunda kontrol grubuna göre yaralanma seviyesinden bağımsız olarak yaşam kalitesinin her alanda azaldığını, depresyon, ağrı, anksiyete düzeyinin arttığını tespit ettik. Hasta grubunda stesle başa çıkma tarzlarından sosyal destek arama yaklaşımı ve algıladığı sosyal destek aile, arkadaş, özel insan bakımından azaldığını bulundu. İlaveten hasta grubunda SBTÖ sosyal destek arama yaklaşımı ile ÇBASDÖ aile, özel insan ve toplam puanları arasında pozitif yönde anlamlı ilişki saptandı. Depresyonu olan SKY hastalarında SBTÖ kendine güvenli yaklaşım, iyimser yaklaşım azalırken; çaresiz yaklaşımının arttığı bulundu. SONUÇ: SKY hastalarında kontrollere göre stresle başa çıkma tarzlarından sosyal destek arama yaklaşımı ile algıladığı sosyal destek aile, arkadaş, özel insan bakımından azaldığını tespit ettik. Bu nedenle bu hastaların takipleri ve tedavileri sırasında stresle başa çıkma tarzları ve algılanan sosyal destek üzerinde daha fazla durulması gerektiğini düşünmekteyiz. Anahtar Kelimeler: Spinal kord yaralanması, algıladığı sosyal destek, stresle başa çıkma