Tip-2 diyabet ile alkolsüz içecek bağımlılığı arasındaki ilişki
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ÜMRANİYE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MURAT ÇAĞLAR YEŞİLAY
Danışman: Süleyman ERSOY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma, Tip 2 diyabetli hastalar ile diyabeti olmayan bireylerin alkolsüz içecek bağımlılığı düzeylerini ve alt boyutlarını karşılaştırmayı; ayrıca bu bağımlılığın klinik ve yaşam tarzı faktörleriyle ilişkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Vaka-Kontrol olarak planladığımız çalışmamız, 07.10.2025 – 10.01.2026 tarihleri arasında Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran 18-65 yaş aralığındaki 150 Tip 2 diyabetli ve 150 diyabet tanısı olmayan birey olmak üzere toplam 300 kişinin katılımıyla gerçekleştirildi. Katılımcılara çevrimiçi anket ve yüz yüze görüşme metoduyla sosyodemografik veri formu ve üç alt boyuttan oluşan alkolsüz içecek bağımlılığı ölçeği uygulandı. İstatistiksel analizler ve hesaplamalar için IBM SPSS Statistics programı kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Tip 2 diyabetli grubun toplam bağımlılık puan ortalaması ve yoksunluk sendromu bulguları alt boyut puanı; kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır (sırasıyla p=0,026; p=0,001). Israrcı istek ve sosyal ve eğlence aktivitelerinde azalma alt boyutlarında ise istatistiksel anlamlılık sınırına ulaşılmasa da, diyabetik grubun puan ortalamalarının (İstek: 9,62 ile 8,11; Sosyal: 5,17 ile 5,15) kontrol grubuna kıyasla daha yüksek olduğu ve klinik bir eğilim gösterdiği gözlenmiştir. Diyabetik grup kendi içinde incelendiğinde; beslenme tedavisine uyumu 'Hiç' düzeyinde olan hastaların ısrarcı istek skorlarının diyete uyanlara göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu saptanmıştır(p=0.03). Ayrıca oral antidiyabetik ve insülin kombinasyonu kullanan hastaların toplam bağımlılık puanları, sadece oral antidiyabetik kullanan hastalara göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksektir(p=0.04). Sonuç: Diyabetik hastalarda genel bağımlılık ve yoksunluk düzeyleri anlamlı olarak yüksektir. Tedavi ve sosyal baskı nedeniyle kontrol grubuna göre ısrarcı istek gizlense de, diyete uymayan ve insülin kullanan hastalarda bu mekanizmanın kırıldığı ve bağımlılık şiddetinin arttığı görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Tip 2 Diyabet, Şekerli İçecek Bağımlılığı, Yoksunluk Sendromu, Israrcı İstek, Vaka-Kontrol Çalışması