Mol gebelikte EpCAM ve MMP-9 ekspresyonlarının radyolojik görüntüleme ve klinik izlem desteği ile immünohistokimyasal olarak değerlendirilmesi ve tanısal/prognostik rolü

KARDELEN TÜRKÜ SAÇAR BAYRAKCI

Mol gebelikte EpCAM ve MMP-9 ekspresyonlarının radyolojik görüntüleme ve klinik izlem desteği ile immünohistokimyasal olarak değerlendirilmesi ve tanısal/prognostik rolü

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAŞAKŞEHİR ÇAM VE SAKURA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: KARDELEN TÜRKÜ SAÇAR BAYRAKCI

Danışman: İlkbal TEMEL YÜKSEL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Giriş: Hidatidiform mol, anormal trofoblastik proliferasyon ve düzensiz farklılaşma ile karakterize, bazı olgularda gestasyonel trofoblastik neoplaziye (GTN) ilerleyebilen patolojik bir gebelik formudur. Trofoblastik davranışla ilişkili moleküler belirteçlerin tanımlanması, tanısal doğruluğun artırılması ve malign potansiyelin öngörülmesi açısından önem taşımaktadır. Epitelyal Hücre Adezyon Molekülü (EpCAM) ve Matriks Metalloproteinaz-9 (MMP-9), epitel farklılaşması ve hücre dışı matriksin yeniden şekillenmesi süreçlerinde görev alan iki önemli proteindir; ancak molar gebeliklerdeki klinik ve patolojik önemleri yeterince tanımlanmamıştır. Amaç: Bu çalışmanın amacı, komplet ve parsiyel hidatiform mol olgularında EpCAM ve MMP-9'un immünohistokimyasal ekspresyonlarını değerlendirmek, bu bulguların klinik, biyokimyasal ve radyolojik verilerle ilişkisini incelemek ve GTN gelişimi açısından tanısal ve prognostik değerlerini araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: SBÜ Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi patoloji arşivinden geriye dönük olarak seçilen 135 formalinle fikse edilmiş parafin blok (FFPE) örneği (45 komplet mol, 45 parsiyel mol ve 45 birinci trimester mol dışı abort materyali) çalışmaya dâhil edilmiştir. İmmünohistokimyasal boyama antiEpCAM ve anti-MMP-9 antikorları kullanılarak yapılmıştır. Boyanma yoğunluğu ve dağılımı Toplam İmmün Boyanma Skoru (TIS) ile yarı kantitatif olarak değerlendirilmiştir. Klinik veriler, serum β-hCG düzeyleri ve manyetik rezonans görüntüleme (MRG) bulguları ile korelasyon analizleri gerçekleştirilmiş; istatistiksel değerlendirmede ANOVA, Kruskal–Wallis, korelasyon ve lojistik regresyon testleri kullanılmıştır (SPSS v25.0). Bulgular: EpCAM immünoreaktivitesi trofoblastik hücrelerden çok desidual stromal hücrelerde yoğun olarak izlenmiştir. Parsiyel mol olgularında EpCAM ekspresyonu komplet mol ve kontrol gruplarına göre anlamlı derecede yüksek xii bulunmuştur (p<0.05). Buna karşılık, MMP-9 ekspresyonu her iki molar grupta, özellikle komplet mol olgularında belirgin şekilde artmıştır (p<0.001). Serum CRP ve fibrinojen düzeyleri parsiyel mol olgularında anlamlı olarak daha düşük saptanmış, bu da daha sınırlı sistemik inflamatuvar yanıtı göstermiştir. Lojistik regresyon analizinde post-evakuasyon β-hCG düşüş hızı GTN gelişimi için en güçlü bağımsız prediktör olarak belirlenmiş (p=0.016), bunu MMP-9 aşırı ekspresyonu izlemiştir. MRG bulgularında GTN gelişen olgularda uterus duvarında kitle görünümü, miyometriyal invazyon ve heterojen sinyal intensitesi varlığı anlamlı olarak daha yüksek oranda gözlenmiştir. Sonuç: Parsiyel mol gebeliklerde desidual stromal hücrelerde belirgin EpCAM pozitifliği, maternal immün toleransın ve endometriyal adaptasyonun arttığını göstermektedir. Komplet mol olgularında artmış MMP-9 ekspresyonu, trofoblastların artan invaziv potansiyelini ve doku destrüksiyon eğilimini ortaya koymaktadır. Ayrıca MMP-9 ekspresyonu ile β-hCG düzeyleri arasındaki paralellik, bu belirtecin post-evakuasyon dönemde GTN gelişim riski ile ilişkili olabileceğini düşündürmektedir. MMP-9'un invaziv kapasiteyi, β-hCG düşüş hızının ise hastalık seyrini yansıttığı göz önüne alındığında, bu iki parametrenin birlikte değerlendirilmesi, yüksek riskli olguların erken dönemde saptanmasına katkı sağlayabilir. Bu iki moleküler belirtecin β-hCG kinetiği ve radyolojik izlem bulguları ile birlikte kullanımı, molar gebeliklerin tanısal ve prognostik değerlendirmesinde klinik açıdan değerli bilgiler sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: EpCAM, MMP-9, molar gebelik, gestasyonel trofoblastik neoplazi, immünohistokimya, β-hCG, prognoz.