Şizofreni hastalarında NMDA reseptör alt birimlerinin karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞENOL BAYRAM
Danışman: İhsan Tuncer OKAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: N-metil-D-aspartat reseptörünün (NMDAR), şizofreni ve diğer psikotik bozuklukların nörobiyolojisinde önemli rol oynadığı düşünülmektedir. Bu çalışmada şizofreni hastaları ile sağlıklı kontrol grubu arasında NMDAR alt birimlerinden GluN1 ve GluN2A'nın serum seviyelerinde fark olup olmadığı, serum seviyeleri ile şizofreni hastalarının semptomlarının şiddeti arasında ilişki olup olmadığı, GluN1 ve GluN2A reseptör alt birimlerinin şizofreni tanısında kullanılabilecek bir biyobelirteç olup olamayacağının belirlenmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: SBÜ Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Kliniğine başvuran, DSM 5 kriterlerine göre şizofreni tanısı konan, 84 tedavisiz şizofreni hastası (daha önce herhangi bir antipsikotik ilaç kullanımı olmayan ve halen kullanmayan), 55 akut alevlenme şizofreni hastası (daha öncesinde tedavisi oral antipsikotik olarak planlanmış ise en az 3 ay, depo antipsikotik olarak planlanmış ise en az 6 ay süresince antipsikotik kullanımı olmayan) ve 84 sağlıklı kontrol grubu oluşturuldu. Tüm katılımcılara sosyodemografik veri formu verildi, şizofreni grubuna Pozitif ve Negatif Semptomları Değerlendirme Ölçeği (PANSS) uygulandı ve tüm katılımcıların serum GluN1 ve GluN2A seviyelerinin ölçümü ELISA yöntemi ile yapıldı. Ölçümlerinin istatistiksel olarak anlamlı bir belirleyiciliğinin olup olmadığı ROC eğrisi altında kalan alan ve %95 güven aralıkları hesaplanarak araştırıldı. Bulgular: Çalışmamızda GluN1 ve GluN2A ölçümleri sağlıklı kontrol grubu ile şizofreni hasta grubu karşılaştırıldığında, her iki reseptör alt birim şizofreni hastalarında düşük saptandı (p<0,001). Şizofreni hasta gruplarının ölçümleri kendi aralarında karşılaştırıldığında tedavisiz hasta grubunda GluN1 daha düşük saptanırken (p<0,001), akut alevlenme hasta grubunda GluN2A daha düşük saptandı (p<0,001). Sağlıklı kontrol ve hasta grupları arasında GluN2A için EAKA=0,915; %95 Güven Aralığı: 0,875-0,955. GluN2A için en iyi kesim noktası 1263,72 pg/mL, bu noktadaki duyarlılığı; %82,0 seçiciliği %98,8. Pozitif tahmini değer: %99,1; negatif tahmini değer: %76,9; doğruluk oranı %88,3 olarak saptandı. Hasta gruplarında GluN1 ve GluN2A ölçümleri ile PANSS skorları arasında korelasyon saptanmadı. Sonuç: Literatürde psikoz için NDMAR alt birimlerini periferik kandan değerlendiren çalışma olsa da bizim çalışmamız şizofreni hastalarında GluN1 ve GluN2A ölçümlerini periferik kandan değerlendiren ilk çalışma olup şizofreni hastalarında ölçümler istatiksel olarak anlamlı ve düşük saptanmıştır. Özellikle GluN2A'nın şizofreni hastalarında biyobelirteç olabileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Biyobelirteç, GluN1, GluN2A, NMDAR, Şizofreni