Baba adaylarında sosyal medya bağımlılığı ile doğum öncesi bebeğe bağlanma durumu arasındaki ilişkinin araştırılması

YUSUF ERCAN

Baba adaylarında sosyal medya bağımlılığı ile doğum öncesi bebeğe bağlanma durumu arasındaki ilişkinin araştırılması

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAŞAKŞEHİR ÇAM VE SAKURA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YUSUF ERCAN

Danışman: Hilal ÖZKAYA

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

AMAÇ: Antenatal dönemde ebeveyn ile oluşan sağlıklı bağ, postnatal dönemdeki güvenli bağlanmanın temelini oluşturmaktadır. Aile hekimliği; bireylerin sağlığını bütüncül bir şekilde ele alan psikososyal desteği de kapsadığından; sosyal medya bağımlılığı ve doğum öncesi bağlanma arasındaki ilişkinin anlaşılmasının, gelecekteki ebeveynlik destek programlarının ve sosyal medya kullanım alışkanlıklarının şekillendirilmesine ışık tutacağı öngörülmüştür. Bu kapsamda yaptığımız çalışma; baba adaylarında sosyal medya bağımlılığı ile doğum öncesi bebeğe bağlanma durumu arasındaki ilişkinin araştırılması amacıyla dizayn edilmiştir. GEREÇ VE YÖNTEM: Kesitsel araştırma modelinde yapılan bu çalışma; 117 baba adayı popülasyonu ile yürütülmüştür. Etik ve idari izinlerin alınmasının ardından, 01.09.2024-01.11.2024 tarihleri arasındaki Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Aile Hekimliği ile Kadın Hastalıkları ile Doğum Polikliniğine başvuran gebelere eşlik eden ve çalışmaya katılmayı kabul eden baba adaylarına veri toplama araçları uygulanmıştır. Çalışma grubuna 18 yaş üzerinde olan, eşi gebe olan erkekler dahil edilmiştir. Veriler sosyodemografik özelliklerini sorgulayan bir soru seti, 'Doğum Öncesi Baba Bağlanma Ölçeği' ve 'Bergen Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği ile elde edilmiştir. Veriler normallik varsayımları açısından Kolmogorv-Smirnov testi ile değerlendirilmiş; ölçek ve alt ölçek puanları arasındaki ilişkiyi belirlemek için parametrik testlerden Pearson korelasyon analizi yapılmıştır. Analizlerde güven aralığı %95 anlamlı kabul edilerek 0.05'den küçük veriler istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. BULGULAR: Çalışma grubundaki baba adaylarının yaş ortalaması 34,64±7,10 ve gebe eşlerinin yaş ortalaması ise 31,44±6,15'dir. Doğum Öncesi Baba Bağlanma Ölçeği'nden alınan puanlar minimum 47, maksimum 79 arasında değişmekte olup, çalışma grubundakilerin ortalama puanı 64,41±6,67'dir ve "iyi" düzeydedir. Sosyal Medya Bağımlılık Ölçeği'nden minimum 6, maksimum 26 puan alınabilmektedir, çalışma grubundakilerin ortalama puanı 12,88±4,82 ve "orta" düzeydedir. Sosyal medya bağımlılığı fazla olan baba adaylarının doğum öncesi bebekle bağlanma düzeyleri daha azdır (p=0.032). Eşi ile uyumlu olduğunu ifade eden baba adaylarında, "bağlanmanın niteliği" alt boyutu ile "bağlanmaya harcanan zaman" alt boyutunun puanları yüksektir (p=0.017). Baba adaylarının çocuklarına ayırdıkları zaman azaldıkça, doğum öncesi bebeğe bağlanma niteliği de azalmaktadır. Bağlanmaya harcanan zaman arttıkça günlük rutin işlerde aktif rol almanın çocuklarla güvenli bağ kurmasına yardımcı olan bir faktör olduğu belirlenmiştir. Gebelik haftasını bilen, sağlık kontrollerine eşiyle birlikte giden baba adaylarının bebekle bağ kurma konusunda hazır oluşuklarının daha fazla olduğu saptanmıştır. Sadece annenin değil babaların da bebek bakımında tam sorumluluk alması gerektiğini düşünen baba adaylarının, bebeğe bağlanma konusuna ayırdıkları zaman daha fazladır. Gebelik kontrollerinde eşinin yanında bulunan baba adaylarının sosyal medya bağımlılığı daha azdır. İşi dışında internette ve sosyal medyada 4-6 saat zaman geçiren babaların sosyal medya bağımlılık düzeyleri fazladır. SONUÇ: Sosyal medya bağımlılığı fazla olan baba adaylarının doğum öncesi bebekle bağlanma düzeyleri daha azdır. Baba adaylarının gebe eşi ve bebeği için (isim belirleme, bebeğin bakımına katılım gibi) planlamalara ayırdığı zaman arttıkça, sosyal medya bağımlılığı azalmaktadır. Bebek bakımında babaların tam sorumluluk alması gerektiğini düşünen baba adaylarında, bebeğe bağlanma eğilimi artmaktadır. Baba adaylarında sosyal medya bağımlılığı ile doğum öncesi bebeğe bağlanma durumu arasındaki ilişkinin belirlendiği bu çalışma sonuçlarının, daha sağlıklı bir toplumsal ebeveynlik anlayışının oluşmasına katkıda bulunacağı öngörülmektedir. Baba adaylarına güvenli bağlanma ve sosyal medya bağımlılığı konularında rehberlik edilerek erken müdahale sağlanmasının, birinci basamak sağlık hizmetlerinde önemli olduğu ve aile hekimlerinin yürüttüğü psiko-sosyal hizmetleri kapsamında bu çalışmadan elde edilen verilerin yararlı olacağı öngörülmektedir. Anahtar Kelimeler: Aile hekimliği, baba davranışları, ebeveyn çocuk ilişkisi, sosyal medya, prenatal dönem, bağımlılık, aile sağlığı.