Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi merkez laboratuvarında çalışılan biyokimya testlerinde onay destek sisteminin kurulumu ve doğrulanması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, TEMEL TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HATİCE AZRA ÇAĞLAK
Danışman: Kağan HUYSAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Onay Destek Sitemleri (ODS), tıbbi laboratuvar uzmanları tarafından belirlenmiş ve dökümante edilmiş kriterlere dayalı olarak test sonuçlarını otomatik olarak hastanın tıbbi elektronik kaydına gönderen sistemlerdir. Bilgi ve otomasyon teknolojilerindeki ilerlemeler sayesinde ODS'lerin kullanımı giderek yaygınlaşmakta ve bu sistemlerin etkinliği artmaktadır. Tasarlanan ODS algoritmasındaki delta kontrol kuralı kapsamında delta kontrol değerleri mutlak değişim ve yüzde değişim ile hesaplanan 11 biyokimya parametresinin otomatik onayı için ODS'nin kurulumu ve validasyon süreçleriyle ilgili verilerin ortaya konması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışma, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi Merkez Biyokimya Laboratuvarı'nda gerçekleştirildi. Çalışma kapsamındaki tüm testler Abbott Architect C16000 analizöründe çalışıldı. ODS algoritma kuralları Abbott'a ait bir ara yazılım olan AlinIQ Analyzer Management System (AMS)' e tanımlandı. Prestij yazılım şirketine ait Hastane Bilgi Yönetim Sistemi/Laboratuvar Bilgi Yönetim Sistemi (HBYS/LBYS) kullanıldı. Algoritma kuralları ara yazılıma tanımlandıktan sonra elektronik ortamda üretilmiş verilerle ve gerçek hasta sonuçlarıyla olmak üzere iki aşamada validasyon çalışmaları yapıldı. Son aşamada ise ODS algoritmasının performansı değerlendirildi. Bulgular: Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi Merkez Biyokimya Laboratuvarı'nda 13 Aralık 2023 – 13 Şubat 2024 tarihleri arasında çalışılan 62,586 hastaya ait sonuçlar ODS tarafından değerlendirildi. Çalışmaya dahil edilen 11 biyokimya parametresini içeren toplam 315,698 test sonucundan 301,134 (% 95,4) test sonucu ODS tarafından onaylanırken 14,549 (% 4,6) test sonucu onaylanmadı. En sık kural ihlalinin olduğu iki basamak sırasıyla uyumluluk kontrolü ve delta kontrol değerlendirilme basamağıydı. Uzman ve ODS onaylarının karşılaştırılması için 315,698 test sonucu Laboratuvar uzmanları ve ODS tarafından değerlendirildi. Sonuç: Çalışma kapsamında belirlenen kurallarla, başlangıç için biyokimya alanında geliştirilen diğer ODS çalışmalarına kıyasla iyi düzeyde otomatik onay oranları elde edilmiştir. Bu, ODS algoritmalarının doğru yönde ilerlediğini ve başlangıç seviyesinde başarılı olduğunu göstermektedir. Ancak, ODS'nin geniş test panellerinde daha verimli ve etkin bir şekilde kullanılması için daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler: Onay Destek Sistemi, Ara yazılım, Laboratuvar Bilgi Yönetim Sistemi, Hastane Bilgi Yönetim Sistemi, Algoritma, Biyokimya testleri