Aile hekimlerinin kanser ile mücadeledeki yeri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE GÜNİZ ÇETİN
Danışman: Oktay SARI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Aile Hekimlerinin Kanser ile Mücadeledeki Yeri Amaç: Dünya genelinde artan kanser yüküne karşı verilen mücadelenin etkin bir şekilde yürütülebilmesi için multidisipliner bir yaklaşım sergilenmesi gerekmektedir. Bu doğrultuda, toplumla ilk tıbbi temas noktasını oluşturan aile hekimlerinin yalnızca koruyucu hekimlik aşamasında değil; tanı, tedavi, tedavi sonrası takip ve terminal dönem dahil olmak üzere tüm süreçlerde yer alması kritik bir önem taşımaktadır. Ülkemizde, aile hekimlerinin kanserle mücadeledeki yeri belirsiz olmakla birlikte bu konuya yönelik yapılmış kapsamlı bir çalışma henüz mevcut değildir. Bu araştırmada, Türkiye'deki aile hekimlerinin kanserle mücadelede yer alınmasına yönelik görüşlerinin, bu mücadelede yer alma oranlarının ve yeterli hissetme düzeylerinin belirlenmesi; bu alanda aile hekimleri tarafından karşılaşılan engellerin ortaya çıkarılması ve bu engellere yönelik çözüm önerilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Aile hekimlerinin kanserle mücadeledeki rollerine yönelik düşüncelerinin belirlenmesi, bu mücadelede yer alma oranları ve yeterli hissetme düzeylerinin tespit edilmesi amacıyla elektronik ortamda hazırlanmış olan anket formu kullanılmıştır. Anket formu kapsamında, kanserle mücadelede aile hekimlerinin önünde yer alan engellerin belirlenmesi ve çözüm önerilerinin değerlendirilmesine yönelik sorular da yer almaktadır. Anket formuna ait web linki TAHUD (Türkiye Aile Hekimleri Uzmanlık Derneği) tarafından kurumsal sosyal paylaşım ağı aracılığıyla katılımcılara (dernek üyelerine ve üyeliği bulunmayıp web sitesinde kayıtlı olan tüm aile hekimlerine) ulaştırılmıştır. Verilerin analizi için SPSS programı kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmaya 200 katılımcı dahil edilmiştir. Katılımcıların %30,5'ini pratisyen hekimler, %21,8'ini uzmanlık öğrencileri, %25'ini SAHU (sözleşmeli aile hekimliği uzmanlık öğrencisi) ve %23'ünü uzman hekimler oluşturmaktadır. Katılımcıların, aile hekimlerinin kanserle mücadelede yer alması gerektiğini düşünme puanı ortalama 64,4, bu mücadeleye katılım puanı ortalama 47,9, kendini yeterli hissetme puanı ise ortalama 49,2 olarak tespit edilmiştir. En yüksek ortalama puan düzeylerinin sekonder koruyucu hekimlikte alındığı belirlenmiştir. Primer ve sekonder koruyucu hekimlikte alınan düşünce puanları ile sekonder koruyucu hekimlikte alınan katılım ve yeterli hissetme puanlarının diğer aşamalara göre daha yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir (p<0,001). Kanserle mücadelede yer alınması gerektiğine dair alınan düşünce puanlarının, bu mücadelede yer alma ve yeterli hissetme puanlarına göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,001). Bu durumla bağlantılı olarak, aile hekimlerinin önünde çok sayıda engelin bulunduğu ortaya çıkarılmıştır. Engel düzeyini ifade eden puan ortalaması 48,4 olarak tespit edilmiş olup engellerin başlıcaları arasında; aile hekimlerinin kanserle mücadele alanındaki görev tanımının belirsiz olması, tetkik imkanlarının yetersizliği, kanser şüphesi ile üst basamağa yönlendirilen hastanın tanı sürecinde vakit kaybetmesi, kanser tanısı konulması durumunda aile hekimlerine bildirim yapılmaması, semptom yönetimi için gerekli olan temel ilaçların reçete edilememesi, zaman yetersizliği, aşırı iş yükü, aile hekimlerinin asli vazifeleri dışındaki işlerle görevlendirilmeleri, idari sorunlar ve eğitim yetersizliğinin bulunduğu belirlenmiştir. Katılımcılar tarafından bu sorunlara yönelik çözüm önerilerinde bulunulmuştur. Sonuç: Aile hekimlerinin kanserle mücadelede yer alma konusunda olumsuz görüşe sahip oldukları, bu mücadelede yetersiz düzeyde yer aldıkları ve kendilerini yetersiz hissettikleri tespit edilmiştir. Bu duruma, aile hekimlerinin kanserle mücadele sürecinde karşılaştığı çok sayıda engelin sebep olduğu belirlenmiştir. Toplumdaki tüm bireylere nitelikli ve ayrıcalıksız bir sağlık hizmeti sunumu, kanserle mücadelede kritik bir öneme sahip olan aile hekimlerinin kanserle mücadelenin tüm aşamalarında aktif bir şekilde yer alması ile mümkün olabilmektedir. Bu amaçla, aile hekimlerinin önünde yer alan engellerin en kısa zamanda kaldırılması gerekmektedir. Anahtar kelimeler: aile hekimleri; kanser; kanserle mücadele; birinci basamak; engeller.