Aile hekimliği polikliniklerine başvuran erişkin bireylerde tip 2 diyabet riski ve diyabet bilgi düzeyinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL FATİH SULTAN MEHMET SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BARIŞ BELEK
Danışman: Berrin TELATAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmadaki amacımız herhangi bir sebepten ötürü hastanemizin aile hekimliği polikliniğine başvuran 18 yaş üstü bireylerin 10 yıllık tip 2 diyabet riskini belirlemek, diyabet bilgi düzeyini ölçmek, diyabet risk derecelerine göre bilgi düzeylerini karşılaştırmak ve diyabet açısından koruma programlarına alınması önerilen risk skoru 20'den büyük bireyleri belirlemektir. Gereç ve Yöntem: Çalışma 01.02.2024– 01.04.2024 tarihleri arasında SBÜ İstanbul Fatih Sultan Mehmet Eğitim Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran hastalarla kesitsel tipte bir anket çalışması olarak yürütülmüştür. Çalışmaya 18 yaş üstü, diyabeti olmayan, bilişsel fonksiyonları yerinde olan, iletişim problemi yaşamayan 350 birey dahil edilmiştir. Çalışmada veri toplama aracı olarak kullanılan anket; 9 soruluk sosyodemografik veri anketi, geçerlilik ve güvenirlilik çalışması yapılmış 28 soruluk Yetişkin Diyabet Bilgi Ölçeği (YDBÖ) ve 8 soruluk FINDRISK anketi olmak üzere toplamda 45 soru içermektedir. FINDRISK anketi, bir kişinin önümüzdeki 10 yıl içinde diyabet geliştirme olasılığını sekiz bileşene dayanarak değerlendirmektedir. Toplam puana göre bireyler farklı risk düzeylerine göre sınıflandırır. 20 puana sahip bireyler ise çok yüksek riskli grupta kategorize edilmektedir. Bulgular: Çalışmaya 350 birey katılmıştır. Katılımcıların yaş ortalamasının 46,12±15,38 yıl olduğu, %60'ının kadın, %48'inin üniversite mezunu, %31,7'sinin özel sektör çalışanı, %70,6'sının evli, %44'ünün kronik hastalığı olduğu, %56,3'ünün gelirinin giderine denk, %61,7'sinin hiç sigara kullanmamış ve %58,9'unun hiç alkol kullanmamış olduğu saptandı. Katılımcıların YDBÖ puan ortalaması 16,28±6,74, FINDRISK puan ortalaması 10,21±6,1, 10 yıllık diyabet riskinin yüzdesinin ortalaması 13,32±15,15 bulundu. Katılımcıların %31,4'ünün düşük, %27,1'inin hafif, %16,6'sının orta, %18,6 sının yüksek, %6,3'ünün ise çok yüksek risk grubunda olduğu saptandı. Katılımcıların yaş, eğitim, meslek ve medeni durum ve gelir durumu değişkenlerinin diyabet riskleri ile karşılaştırılmasında istatiksel olarak anlamlı fark saptandı (p 0,05). Çalışmamızda diyabet risk düzeylerine göre diyabet bilgi puanları karşılaştırılmasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p<0,05). Diyabet açısından yüksek ve çok yüksek risk grubunda olan katılımcıların diyabet bilgi düzeyleri; düşük, hafif ve orta risk grubunda olan katılımcılara göre daha yüksek bulundu. YDBÖ puanı ile FINDRISK puanının ilişkisel analizinde düşük düzeyde, pozitif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptandı (p<0,05). YDBÖ puanı ile FINDRISK puanının etki analizinde YDBÖ'nün FINDRISK'i %3,6 (R2=0,036) oranında ve pozitif yönde etkilediği saptandı (p<0,05). Sonuç: Çalışmamızda yaş, eğitim, meslek, gelir durumu ve medeni durum değişkenlerinin 10 yıllık diyabet gelişme riski ile alakalı olduğu görülmüştür. Çalışmamızda diyabet açısından yüksek ve çok yüksek risk grubunda olan katılımcıların diyabet bilgi düzeyleri; düşük, hafif ve orta risk grubunda olan katılımcılara göre daha yüksek bulundu. Bu sonuçlar bize göstermiştir ki diyabet ile ilgili risk artışına sebep olan durumlar diyabet bilgi düzeyinin artışı ile ilişki içinde olabilir. Risk seviyesi ve bilgi seviyesi yüksek bireylerde bilginin eyleme ve davranışa dönüşebilmesi hususundaki engellerin tespit edilmesi ve bu bireylere gerekli desteğin verilmesi gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Tip 2 Diabetes Mellitus, Aile Hekimliği, Risk, Bilgi