Bir aile sağlığı merkezine periyodik sağlık muayenesi için başvuran kişilerde psikolojik sıkıntı görülme sıklığı: Kesitsel araştırma
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANTALYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SERDAR ERDEM
Danışman: Mehmet ÖZEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Psikolojik sıkıntı, bireylerin yaşam kalitesini ve işlevselliğini olumsuz yönde etkileyen önemli bir halk sağlığı sorunudur. Dünya Sağlık Örgütü sağlığı; bedensel, ruhsal ve sosyal yönden tam bir iyilik hali olarak tanımlamaktadır. Bu kapsamda, periyodik sağlık muayeneleri (PSM), bireylerin yalnızca fiziksel değil ruhsal açıdan da değerlendirilmesine katkı sağlayan önemli bir koruyucu sağlık hizmetidir. Bu çalışmada, PSM için başvuran erişkin bireylerde psikolojik sıkıntı düzeyleri ve ilişkili faktörlerin incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı, kesitsel ve gözlemsel tipte planlanan araştırma, Antalya İli Muratpaşa İlçesi Etiler Aile Sağlığı Merkezi'nde yürütülmüştür. Çalışmaya, 18 yaş ve üzeri, kronik hastalık tanısı olmayan 150 birey dahil edilmiştir. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri, yaşam tarzı alışkanlıkları ve laboratuvar bulguları kaydedilmiş; psikolojik sıkıntı düzeyleri Kessler Psikolojik Sıkıntı Ölçeği-10 (K10) ile değerlendirilmiştir. Veriler SPSS 25.0 programı ile analiz edilmiş, p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 37,8±11,7 yıl olup %70,7'si kadındır. K10 ortalama puanı 16,8±4,9 olarak bulunmuştur. Katılımcıların %73,4'ü "muhtemel iyi", %26,6'sı ise "psikolojik sıkıntı" grubunda yer almıştır. Kadınlarda psikolojik sıkıntı düzeyi erkeklere göre anlamlı derecede yüksektir (p=0,005). Eğitim düzeyi ile psikolojik sıkıntı arasında anlamlı ilişki bulunmuştur (p=0,031). Egzersiz ve beslenme alışkanlıkları ile doğrudan anlamlı ilişki saptanmamış; ancak trigliserit düzeyleri sağlıklı beslenenlerde ve egzersiz yapanlarda daha düşük bulunmuştur (p<0,05). K10 puanı ile beyaz küre ve nötrofil arasında zayıf pozitif, kreatinin ve ürik asit arasında ise zayıf negatif korelasyon saptanmıştır. Hemoglobin ve ferritin düzeyleri sınırda anlamlılık göstermiş ( p:0,051), vitamin B12 ve folat ile anlamlı ilişki bulunmamıştır. Sonuç: Birinci basamak sağlık hizmetlerine başvuran bireylerde psikolojik sıkıntı sıklığı %26,6 olarak belirlenmiştir. Kadın cinsiyet ve düşük eğitim düzeyi, psikolojik sıkıntı açısından öne çıkan risk faktörleri olmuştur. Bulgular, PSM kapsamında psikolojik değerlendirmelerin rutin hale getirilmesinin önemini ve yaşam tarzı danışmanlığı ile birlikte ele alınmasının toplum sağlığına katkı sağlayacağını göstermektedir.