Obezite tanılı adölesanlarda insülin direnci ile uyku sürelerinin ve uyku kalitelerinin karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NURCAN ÖNLER
Danışman: Zuhal Aydan SAĞLAM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Adölesanlarda artan obezite prevalansı ile orantılı olarak obeziteye bağlı komplikasyonlar da gelişmekte olup insülin direnci, gelişen komplikasyonlardan biridir. Son yıllarda azalan uyku süresi ve kötü uyku kalitesinin insülin direncinin gelişmesinde etkili olabileceği düşünülmekte olup bu çalışmamızda insülin direnci olan ve olmayan obeziteli adölesanlarda uyku süresi ve kalitesini karşılaştırmayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Kesitsel, prospektif çalışmadır. İstanbul Eğitim Araştırma Hastanesi Adölesan Polikliniğine 01.04.2024-01.06.2024 tarihleri arasında başvuran 12-19 yaş, obezite tanısı alan 112 adölesan çalışmaya dahil edildi. Katılımcılara sosyodemografik bilgilerinin (cinsiyet, yaş, eğitim durumu, anne-baba birlikteliği, eğitim durumu, gelir düzeyi, iş durumu, aynı evde yaşayan kişi sayısı vb.), uyku ve internet alışkanlıklarıyla ilgili soruların olduğu anketle beraber Pittsburgh Uyku Kalite Ölçeği doldurtuldu. Katılımcıların uyku süresi, uyuma ve uyanma saatlerine göre hafta içi ve hafta sonu olarak ayrı ayrı hesaplandı.Tüm katılımcılara ve ebeveynlerine gönüllü onam formu imzalatıldı. Katılımcıların sistemde kayıtlı laboratuvar bilgilerinden son 3 ay içinde yapılmış glukoz, insülin, HOMA-IR, HbA1C , lipid profili tetkiklerinin sonuçları kayıt edildi. HOMA-IR >3.16 insülin direnci olarak kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya katılan 112 adölesandan %69,64 (n=78)'ü kız idi. Yaş ortalamaları 14,96 olan katılımcıların %57,14'nün insülin direnci vardı ve %58,04'nün uyku kalitesi kötüydü. Hafta içi ortalama uyku süresi 7,57 saat, hafta sonu ortalama uyku süresi 9,46 saatti. İnsülin direnci olanların hafta sonu uyku süresi (p=0,026) yüksek bulundu. Hafta içi uyku süresinde bir farklılık bulunmadı (p=0,483) ama önerilen uyku süresinden az uyudukları tespit edildi.İnsülin direnci olanlarda trigliserid düzeyi (p=0,007) yüksek bulundu. Uyku kalitesine bakıldığında ise insülin direnci olanlarla olmayanlar arasında anlamlı derecede bir fark bulunmadı (p=0,956). Fakat uyku kalitesini etkileyen faktörler arasında hafta sonu ders dışı internet kullanım süresinin (p=0,034) ve hafta içi uyku süresinin (p=0,02) etkili olduğunu bulundu. Ayrıca hem hafta içi hem de hafta sonu gece 01:00'den sonra yatmanın da uyku kalitesini düşürdüğü bulundu (p=0,001; p=0,014).PUKİ değerini yükselten faktörler için yapılan lojistik regresyonda da hafta sonu ders dışı internet kullanımı anlamlı derecede yüksek bulundu(p=0,043). Sonuç: Obez adölesanların uyku sürelerinin önerilenden az olduğu ve uyku kalitesini azalttığı tespit edildi. Hafta içi uyku süresi ile IR arasında bir fark bulunmazken IR olan grupta hafta sonu uyku süresi anlamlı uzun bulundu.Uyku kalitesi ile IR arasında bir fark bulunmadı. Fakat internet kullanım süresi uzadıkça uyku kalitesinin düştüğünü görüldü.Hafta içi ve hafta sonu uyku saatinin gecikmesinin, hafta içi azalan uyku saatinin ve ders dışı internet kullanım süresinin PUKİ puanını artırdığı tespit edildi. Anahtar Kelimeler: Adölesan, obezite, insülin direnci, uyku süresi, uyku kalitesi, Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi