Kronik boyun ağrılı hastalarda farklı egzersiz tiplerinin sağlık profiline, ağrıya, eklem hareket açıklığı ve kas boyutlarına etkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HÜSEYİN ENGİN
Danışman: Meliha KASAPOĞLU AKSOY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı kronik boyun ağrılı hastalarda farklı egzersiz tiplerinin hastanın ağrısına, engelliliğine, emosyonel durumuna, günlük yaşam aktivitelerine, kas boyutlarına etkilerini saptamak ve sonuçlara göre klinik uygulamalarda kişiye özel uygun ve etkin tedavi protokollerine katkıda bulunmaktır. Gereç ve Yöntemler: Prospektif, randomize, kontrollü, tek kör çalışmamıza hastanemiz FTR polikliniklerinde kronik boyun ağrısı tanısı olan (3 aydan uzun süre) 60 hasta dahil edildi. Katılımcılar random tablo kullanılarak iki gruba (grup 1 n=30 (skapulotorasik+izometrik egzersiz); , grup 2 n=30 (izometrik+ germe ) randomize edildi. Grup 1'e skapulotorasik egzersiz ve servikal izometrik egzersiz 2 hafta fiziyatrist gözleminde; sonrasında 10 hafta da ev programı şeklinde uygulandı. Grup 2'ye servikal germe ve servikal izometrik egzersiz 2 hafta fiziyatrist gözleminde; sonrasında da 10 hafta ev programı şeklinde uygulandı. Grup 1 için fiziyatrist gözlemindeki program ısınma ve soğuma egzersizlerini içereren haftada 5 gün günde bir sefer 5 tekrar skapulotorasik egzersiz ve 10 tekrar izometrik egzersiz, ev programı haftada 5 gün günde 3 sefer 5 tekrar skapulotorasik egzersiz ve günde 3 sefer 10 tekrar izometrik egzersiz olarak uygulandı. Grup 2 için fiziyatrist gözlemindeki program ısınma ve soğuma egzersizlerini içeren haftada 5 gün günde bir sefer 5 tekrar servikal germe egzersizi ve 10 tekrar izometrik egzersiz, ev programı haftada 5 gün günde 3 sefer 5 tekrar servikal germe gzersizi ve günde 3 sefer 10 tekrar izometrik egzersiz olarak uygulandı. Katılımcıların başlangıçta demografik bilgileri kaydedildi. Hastalar tedavinin başlangıcında 2. ve 10. haftada sternokleidomastoideus, skalen anterior, trapezius (Chison 2015 China) ultrason 7,5 MHz lineer probuyla kalınlık ölçümleri yapıldı, Goniyometre ile eklem hareket açıklığı (EHA) ölçüldü ve Vizüel Analog Skala(VAS), Nottingham Sağlık Profili (NSP) ve Boyun Özürlülük İndeksi (BÖİ) ile değerlendirildi. Değerlendirmeler gruplara kör bir araştırmacı tarafından yapıldı. Analizde IBM SPSS 22.0 istatistik paket program kullanıldı. Çalışma verileri Shapiro-Wilk, Wilcoxon Test, Mann-Whitney U, Ki-kare ve Fisher exact testleriyle değerlendirildi. Bulgular: Çalışmamız 10 kişi kontrole gelmediği için skapulotorasik+izometrik egzersiz grubu (n=25), izometrik+ germe grubu (n=25) toplam 50 hasta ile tamamlandı. Katılımcıların yaş ortalaması skapulotorasik+izometrik egzersiz grubu 44 yıl (24-55), izometrik+ germe grubu 42 yıl (20-53) idi. İki grup başlangıç parametreleri ve demografik veriler açısından istatiksel olarak benzerdi (p>0.05). Skapulotorasik+izometrik egzersiz grubunda VAS değerleri 2.hafta ve 12. Hafta değerlerinde anlamlı iyileşme izlenirken (p 0.05). Skapulotorasik+izometrik egzersiz grubunda NSP parametrelerinde 2.haftada ağrı, duygusal durum, sosyal izolasyon, total ve etkilenen yaşam alanı paremetrelerinde anlamlı iyileşme gözlenirken,12.haftada ağrı, uyku, sosyal izolasyon, enerji ve total parametrelerinde iyileşme gözlemlendi (p 0.05). İzometrik+ germe grubunda VAS ve BOİ değerleri 2.hafta ve 12. Hafta değerlerinde anlamlı iyileşme izlendi (p 0.05) Gruplar birbiri ile karşılaştırıldığında VAS, BÖİ, EHA değerlendirmelerinde 2. ve 12. haftada anlamlı fark gözlenmedi(p>0.05). NSP parametrelerinden sadece enerji değerlerinde 12. Hafta kontrollerinde grup 1'de istatiksel olarak anlamlı iyileşme gözlemlendi. (p<0.05). Ultrasonografik ölçümlerde 2 ve 12. haftada gruplar arası anlamlı fark olmadığı gözlemlendi. Sonuç: Kronik boyun ağrılı hastalarda skapulotorasik kombine izometrik egzersiz ile izometrik ve germe egzersizlerinin kombinasyonu ağrıyı azaltmada, özürlülüğü, gidermede ve hastanın günlük yaşamına devam etmesinde etkili tedavi yöntemleri olup birbirlerine karşı üstünlükleri olmamakla birlikte kişisel egzersiz programı oluşturulmasında ön planda tutulması gereken egzersiz kombinasyonlarıdır. Ultrasonografik kas boyutlarının değerlendirilmesi ise günlük pratikte yer alması gereken, maliyet etkin ve hastaların egzersizden gördüğü faydayı subjektif olarak görmemizi sağlayan bir görüntüleme yöntemidir. Kronik boyun ağrılı hastalarda en uygun egzersiz protokolü için daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar kelimeler: egzersiz, boyun ağrısı, ultrasonografi