Gebelerin prekonsepsiyonel bakım hakkında bilgi düzeyi ve bunu etkileyen faktörler
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF ŞÜHEDA BALTACI
Danışman: Yusuf Çetin DOĞANER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Dr. Elif Şüheda BALTACI, "Gebelerin Prekonsepsiyonel Bakım Hakıında Bilgi Düzeyi ve Bunu Etkileyen Faktörler" Gülhane Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı, Tıpta Uzmanlık Tezi, Ankara, 2026Amaç: Sağlıklı bir gebeliğe başlayabilmek için prekonsepsiyonel bakım (PKB) kapsamında çiftler tüm yönleriyle değerlendirilir, oluşabilecek riskler en baştan ortaya konulur, önlemler alınır ve hastalıklar tedavi edilir. PKB ile hem toplum sağlığına hem de ülke ekonomisine çok büyük katkı sağlanmaktadır. Çalışmamızın amacı, gebelerin PKB hakkında bilgi düzeyi ve bunu etkileyen faktörlerin neler olduğunun ortaya konmasıdır. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı, kesitsel olarak planlanan araştırmamız 02/01/2025-30/06/2025 tarihleri arasında Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği polikliniklerine başvuran ve çalışmaya katılmakta gönüllü 387 gebe katılımcı ile anket yöntemi kullanılarak yapılmıştır. Elli üç soru içeren veri toplama formu sosyodemografik özellikler, gebelik ile ilgili obstetrik öykü ve bilgi edinme durumu ile uygulama durumunu içeren başlıklardan oluşmaktadır. Araştırma için veriler, yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Verilerin analizinde IBM Statistics Package for Social Sciences (SPSS ver. 31.0) paket programı kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 28,6±5,1 yıldır ve %47,8'i üniversite mezunu, %60,2'si ev hanımı olduğunu belirtmiştir. Katılımcıların %35,1'i PKB'yi duymadığını, %35,7'si PKB aldığını belirtmiştir. PKB'yi duyduğunu belirtenlerde (çoklu yanıt), bilgi kaynağı olarak en sık aile/arkadaş/yakın çevre (%30,7) ve aile hekimi (%28,7) bildirilmiş; bunu kadın hastalıkları ve doğum uzmanı (%22,3) ile sosyal medya/TV/internet (%15,9) izlemiştir. PKB alanların büyük kısmı hizmeti hastaneden (%73,9) aldığını ifade etmiştir. Katılımcıların gebelik öncesi bakım almama nedenleri arasında en sık %60,6 oranıyla yeterli bilgi sahibi olmamak olduğu bildirilmiştir. PKB alanların %66,7'si hizmeti "çok faydalı" bulmuştur. Kronik hastalığı ve gebeliği planlı olanlarda PKB alma durumu anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. (p=0,017), (p<0,001). PKB alanlarda kan tetkikleri (%100), demir eksikliği anemisi taraması/ tedavisi (%98,5), folik asit takviyesi (%95,6), HIV/CYBE taranması (%91,3), riskli gıdalardan kaçınma (%95,6) yüksek oranda uygulanmıştır. Sonuç: Çalışmamızda PKB'yi duyanların oranı göreceli olarak yüksek olmasına karşın hizmet alanların oranının daha düşük kaldığı görülmüştür. PKB alma durumunda; planlı gebelik, eğitim düzeyi, kentte yaşama ve kronik hastalık varlığının etkili olduğu tespit edilmiştir. Gebeliğini planlayan ve gebelik öncesi danışmanlık alan kadınların çok az bir kısmının aile hekimine başvurmuş olması, birinci basamağın bu alandaki potansiyelinin yeterince farkında olunmadığını düşündürmektedir. Bu sonuçlar, PKB'nin birinci basamak başta olmak üzere tüm sağlık kurunlarında rutin ve standardize bir hizmet olarak yaygınlaştırılması ve ulusal düzeyde eğitim materyalleriyle desteklenmesi gerektiği sonucunu ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Gebe, prekonsepsiyon, bakım