Deneysel status epileptikus modelinde midazolam ve klonazepam uygulanması sonrası biyomarkır olarak öne çıkan muhtemel miRNA'ların araştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, TIBBİ BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAVA YILDIRIM
Danışman: Ender Mehmet ÇOŞKUNPINAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: MikroRNA'lar (miRNAs) posttranskripsiyonel seviyede negatif gen düzenleyiciler olarak rol oynayan kısa RNA dizileridir. Son yıllarda yapılan çalışmalarda, ekspresyonu değişen miRNA'ların epileptik nöbetlerin oluşumu ve nöbet kaynaklı nöronal ölümde önemli bir etken olduğu bildirilmiştir. Bu çalışmada deneysel status epileptikus (SE) modelinde politerapi şeklinde kullanılan antiepileptik ilaçların, epilepsi ile ilişkilendirilen 10 miRNA (hsa-miR-22-5p,rno-miR-34a-3p,hsa-miR-124- 5p,rno-miR-128-2-5p,rno-miR-134-3p,mmu-miR-139-5p,hsa-miR-184,hsa-miR-199a- 5p,rnomiR-203a-5p,rno-miR-324-3p)'nın ekspresyon düzeyleri üzerindeki etkilerinin ve biyobelirteç olarak kullanılabilme potansiyellerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Sprague-Dawley sıçanlarda lityum-pilokarpin ile SE modeli oluşturulan gruplara midazolam (MDZ) ve klonazepam (CLZ)'ın ikinci basamak tedavide kullanılan levetirasetam (LEV), lakosamid (LCM), valproik asit (VPA) veya fosfenitoin (fPHT) ile kombinasyonları uygulandı. Tek ve çoklu ilaç uygulaması yapılan, her birinde 7 örnek olan toplam 10 gruptaki 70 örnek ile çalışma tamamlandı. Moleküler genetik deneyler PCR Array yöntemi ile yapıldı. Bulgular: miRNA ekspresyon seviyeleri 3 tekrar ile belirlendi. rno-miR-324- 3p'nin MDZ grubunda downregüle (p=0,0473); rno-miR-34a-3p'nin CLZ+VPA ve CLZ+fPHT gruplarında upregüle olduğu (p=0,0074, p=0,0228) bulundu. hsa-miR-124- 5p'nin, sırasıyla MDZ+fPHT, CLZ+VPA, CLZ+LCM ve CLZ+fPHT gruplarında upregüle olduğu (p=0,0495, p=0,0215, p=0,0160, p=0,0041) bulundu. rno-miR-128-2- 5p CLZ+fPHT grubunda upregüleyken (p=0,0013), rno-miR-134-3p'nin CLZ+VPA grubunda upregüle olduğu (p=0,0215) bulundu. mmu-miR-139-5p'nin MLZ+fPHT ve CLZ+fPHT gruplarında upregüle (p=0,0181, p=0,0174); hsa-miR-199a-5p'nin MDZ+fPHT grubunda (p=0,0470), rno-miR-324-3p'nin CLZ+LCM grubunda (p=0,0459) upregüle oldukları bulundu. Sonuç: Ekspresyon değişikliği tespit edilen miRNA'ların SE'ta midazolam ve klonazepam uygulanması ile biyobelirteç olarak kullanılabileceği ortaya konmuştur. MDZ+fPHT, CLZ+VPA, CLZ+LCM ve CLZ+fPHT gruplarında upregüle olduğu tespit edilen miR-124-5p tedaviye yanıtın en iyi göstergesi olarak öne çıkmaktadır. Deregülasyonu ortaya konan genlerin biyobelirteç olarak kullanımı ile bu genlerin çoklu ilaç tedavileri ile SE hastalarında kişiye özgü tedavilerin düzenlenebilmesi mümkün olabilecektir.