Geç ergenlik (18-21 yaş) döneminde cinsel yolla bulaşan hastalıklar hakkında bilgi düzeyi tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYSUN KARABAYIR DÖKÜMCÜ
Danışman: Güzin ZEREN ÖZTÜRK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada geç ergenlik dönemindeki ergenlerde cinsel yolla bulaşan hastalıklar hakkında eğitim düzeyi, bilgi düzeyi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Bu çalışma, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniklerinde yürütülmüş olup tek merkezli, kesitsel, tanımlayıcı ve analitik niteliktedir. Araştırmaya Şişli Hamidiye Etfal Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Aile Hekimliği polikliniklerine Ekim 2024- Kasım 2024 tarihlerinde başvuran, çalışmayı kabul eden. 18-21 yaş arasında geç ergenlik döneminde olan 157 kişi dahil edilmiştir. Katılımcılara sosyodemografik bilgilerin yanı sıra literatür taraması sonucu oluşturduğumuz cinsel yolla bulaşan hastalıklar hakkında bilgi düzeyi tutum ve davranışlarının değerlendirilmesini sağlayan anketimiz uygulandı. İstatistiksel analizler SPSS 25.0 programı ile yapılmış olup P<0,05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmamızda katılımcıların sosyodemografik verileri incelendiğinde %54,1'inin kadın, %45,9'unun erkek, yaş ortalamasının ise 19,84±1,12 olup, yaşları 18 ile 21 arasındadır. Katılımcıların %74,5'i daha önce CYBH hakkında eğitim almadığını, %25,5'i ise eğitim aldıklarını ifade etmişlerdir. Katılımcıların bilgi aldıkları kaynaklar incelendiğinde, %40,8'i TV, dergi ve kitaplardan, %24,8'i sağlık personelinden, %17,2'si ebeveynlerinden, %41,4'ü okuldan ve %7,6'sı internet veya sosyal medyadan bilgi aldığını belirtmiştir. Hiçbir kaynaktan bilgi almayanların oranı %15,9 olarak belirlenmiştir. Katılımcıların CYBH hakkındaki bilgi düzeylerine ilişkin algıları değerlendirildiğinde, %35,0'i bilgi düzeyini yeterli bulurken, %43,9'u (n=69) yetersiz olduğunu, %21,0'i (n=33) ise kararsız olduğunu belirtmiştir. Çalışmada bilgi düzeyini "yetersiz" bulan bireylerin bilgi puanı, "yeterli" bulan bireylere kıyasla anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur. Ayrıca katılımcılara uygulanan bilgi anketi sonucunda puan ortalaması incelenerek yaş arttıkça CYBH hakkındaki bilgi düzeyinin de hafif bir artış gösterdiği görülmüştür. Aynı zamanda katılımcıların bilgi kaynaklarına göre bilgi puanları kıyaslandığında sağlık profesyonellerinden bilgi alan bireylerin bilgi puanı, almayan bireylere kıyasla anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur. Katılımcıların %22,3'ü CYBH'ı hakkında kimseyle rahatça konuşamadığını ifade etmiştir. Katılımcıların %82,8'inin AIDS/HIV konusunda bilgi düzeyi yüksek olup diğer CYBH hakkında özellikle sifiliz herpes simplex ve gonore gibi hastalıklar da bilgi düzeyinin çok düşük olduğu saptanmıştır. CYBH'dan korunma önlemleri konusunda, katılımcıların bariyer yöntemlerinin (prezervatif vb. ) etkili bir korunma yöntemi olduğunu bilme oranı %65, risk grupları açısından değerlendirildiğinde ise çoklu partnerin risk faktörü olduğunu bilen katılımcı oranı %87,9 olarak saptanmıştır. Sonuç: Çalışmamız, gençlerin CYBH konusunda yetersiz eğitim aldığını ve bilgi düzeylerinin düşük olduğunu, cinsiyet farkı gözetmeksizin erken yaşta etkili cinsel sağlık eğitiminin gerekliliğini ortaya koymuştur. Ayrıca, gençlerin kendilerini bilgili görmelerine rağmen objektif bilgi düzeylerinin düşük çıkması, geri bildirim mekanizmalarının önemini vurgulamaktadır. Bu durum, interaktif eğitim programları, aile ve akran desteğini içeren, bilimsel temelli ve demografik özelliklere uygun stratejilerle cinsel sağlık eğitimlerinin yeniden yapılandırılmasının gerekliliğini göstermektedir