Inflamatuar bağırsak hastalığı olan çocuklarda kemik mineral yoğunluğu ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY DR. SADİ KONUK SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HİLAL BETÜL SALAR
Danışman: Sadık Sami HATİPOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: İnflamatuar barsak hastalıkları (İBH), gastrointestinal sistemin kronik inflamatuar hastalığı olup Crohn hastalığı ve ülseratif kolit olmak üzere iki tipi mevcuttur. İBH sistemik inflamasyona neden olarak birçok ekstraintestinal komplikasyona yol açar. Bunlardan biri olan kemik mineral yoğunluğu (KMY) düşüklüğü, İBH hastalarında normal popülasyona göre artmıştır. Bu durum ileri dönemlerde osteoporotik kırıklara yol açabilmektedir. Çocuk İBH hastalarında kemik mineral yoğunluğu değişikliklerini değerlendirmeyi ve ilişkili olabilecek faktörleri incelemeyi hedefledik. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya SBÜ Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi çocuk gastroenteroloji polikliniğinde İBH tanısı ile takipli 6-18 yaş arası olan ve DEXA (çift enerjili X-ışını absorbsiyometri) ile KMY ölçümü yapılmış olan hastalar dahil edildi. Çalışmamız retrospektif olup hastaların yaş, cinsiyet, İBH tipi, KMY verileri, laboratuvar değerleri, hastalık aktivite indeksi, boy, ağırlık, vücut kitle indeksi (VKİ), steroid kullanma süreleri hasta dosyalarından, hasta değerlendirme formuna kaydedildi. Hastaların DEXA ile L1-L4 lomber KMY ölçümleri ve Z skorları kaydedildi. Yaşına göre boyu -2 SDS ve altında olan hastalarda boy yaşına göre KMY Z skoru hesaplandı, düzeltilmiş Z skoru -2 SDS ve altında olması düşük kemik mineral yoğunluğu olarak kabul edildi. Bulgular: Çalışma SBÜ Bakırköy Dr Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Gastroenteroloji Kliniği'nde İBH tanısı ile takipli; %42,1'i (n=16) kız, %57,9'u (n=22) erkek; %76,3'si (n=29) ÜK, %23,7'si (n=9) CH tanılı olmak üzere toplam 38 çocuk olgunun dosya kayıtları taranarak gerçekleştirilmiştir. Olguların yaşları ortalama 163,32±38,71 aydır. Z skor ortalaması 0,84±2,05 ve medyanı 0,2 olarak bulunmuştur. Kızların Z skoru ortalama 0,94±2,26; erkeklerin Z skoru ortalama 0,78±1,94 bulunmuştur. Hastalık tipi, cinsiyet, boy SDS ölçümleri, vücut ağırlığı SDS ölçümleri ile Z skor arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmamıştır. Yaş ve VKİ ölçümleri ile Z skor arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı korelasyon saptanmıştır. Hastalık süresi ve steroid tedavi süresi, serum D vitamini seviyeleri ile Z skor arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmamıştır. Sonuç: Çalışmamızda İBH tanılı çocuk hastaların KMY Z skorlarını ve yaş, cinsiyet, boy, vücut ağırlığı, VKİ, hastalık süresi, serum D vitamini düzeyi, hastalık aktivitesi, steroid tedavisi alma durumu gibi faktörlerle ilişkisini inceledik. Hastaların KMY Z skorları ile yaş, vücut ağırlığı, vücut kitle indeksi arasında pozitif korelasyon saptanırken diğer faktörlerle istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmadı. Çocukluk dönemi, yetişkin kemik kütlesi oluşumunda önemli yere sahiptir. Bu dönemde İBH'nın KMY üzerine etkilerini takip etmek, etkili olabilecek risk faktörlerini belirlemek ileri dönemde osteoporoz gelişiminin önlenmesi için önem arz etmektedir. Çalışma sonucumuz ve literatürdeki çalışmalar göz önünde bulundurulduğunda VKİ'si düşük olan hastalar KMY düşüklüğü açısından dikkatle izlenmelidir. Anahtar kelimeler: çocuk, DEXA, ekstraintestinal komplikasyonlar, inflamatuvar bağırsak hastalığı, kemik mineral yoğunluğu