Tip 1 diyabet tanılı çocuğu olan ebeveynlere verilen sağlığı geliştirme model temelli eğitim ve motivasyonel görüşmelerin diyabet öz yönetimi ve yaşam kalitesine etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GÖZDE EKŞİ

Danışman: Merve KOLCU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Araştırma Tip 1 Diyabet tanılı çocuğu olan ebeveynlere verilen Sağlığı Geliştirme Model temelli eğitim ve motivasyonel görüşmelerin diyabet öz yönetimi ve yaşam kalitesine etkisinin belirlenmesi amacıyla ön test-son test yarı deneysel tasarımlı olarak gerçekleştirildi. Gereç ve Yöntem: Araştırma, İstanbul ili sınırları içerisinde yer alan bir eğitim ve araştırma hastanesinin çocuk endokrin ve metabolizma polikliniğinde, çalışmaya katılmayı kabul eden 8-12 yaş arası Tip 1 Diyabet tanılı 32 çocuk ve ebeveyni ile gerçekleştirildi. Araştırma verileri "Tip 1 Diyabetli Çocuk ve Ebeveyn Tanıtıcı Bilgi Formu", "Sağlığı Geliştirme Model Temelli Ebeveyn Diyabet Eğitimi Değerlendirmesi Modülü", "Diyabet Öz Yönetim Skalası" ile "Diyabetli Çocuklarda Yaşam Kalitesi Ölçeği" ile toplandı. Araştırma verilerinin analizinde uygun istatistiksel yöntemler kullanıldı. Bulgular: Araştırma kapsamında yürütülen Sağlığı Geliştirme Model temelli eğitim ve motivasyonel görüşmeler sonrasında Diyabet Öz Yönetim Skalası puanları ile Diyabetik Çocuklarda Yaşam Kalite Ölçeği arasında negatif yönde güçlü ilişki, Diyabet Öz Yönetim Skalası ve HbA1c değeri arasında da negatif yönde orta düzey ilişki olduğu sonucuna ulaşıldı. Sonuç: Sağlığı Geliştirme Modeli temelli eğitim ve motivasyonel görüşmeler sonunda, çocukların diyabet öz-yönetim becerilerinin güçlendiği ve buna bağlı olarak yaşam kalitesinin arttığı; ayrıca öz-yönetim düzeyindeki iyileşmenin HbA1c değerlerinde orta düzeyde olumlu bir değişim sağladığı belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Diyabet Öz-Yönetimi, Motivasyonel Görüşme, Sağlığı Geliştirme Modeli, Tip 1 Diyabet, Yaşam Kalitesi