Remisyon dönemindeki şizofreni tanılı hastalar ve bipolar bozukluk tanılı hastalar ile sağlıklı kontrollerde içgörü, içselleştirilmiş damgalanma başa çıkma tutumları ve işlevsellik
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DAMLA BERİVAN BASKIN ERDOĞAN
Danışman: Erol GÖKA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Şizofreni ve bipolar bozukluk tanılı hastaların semptom remisyonuna rağmen işlevsellik düzeylerinin bir çok alanda etkilendiği bilinmektedir. Bu nedenle işlevselliğe etki eden faktörlerin bilinmesi önemlidir. Bu çalışma ile remisyon dönemindeki bipolar bozukluk tanılı hastaların ve şizofreni tanılı hastaların içgörü, içselleştirilmiş damgalanma, kullanılan başa çıkma yöntemleri ve işlevsellik açısından karşılaştırılması, İçgörü, içselleştirilmiş damgalanma, kullanılan başa çıkma yöntemlerinin birbirlerine ve işlevsellik üzerine etkilerinin araştırılması planlandı. Yöntem: Bu çalışmaya Ankara Şehir Hastanesi Psikiyatri polikliniğine başvuran, remisyon döneminde olduğu gösterilen 45 bipolar bozukluk tanılı hasta, resmiyon döneminde olduğu gösterilen 51 şizofreni tanılı hasta ve 63 sağlıklı birey dahil edildi. Çalışmaya dahil edilen bipolar bozukluk tanılı hasta grubuna Sosyodemografik veri formu, Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği(HDDÖ), Young Mani Derecelendirme Ölçeği(YMDÖ), Ruhsal Hastalıklarda İçselleştirilmiş Damgalama Ölçeği(RHİDÖ), Başa Çıkma Tutumlarını Değerlendirme Ölçeği(COPE), Sosyal İşlevsellik Ölçeği, şizofreni tanılı hasta grubuna Sosyodemografik veri formu, PANNS, Calgary Şizofrenide Depresyon Ölçeği(CŞDÖ), Ruhsal Hastalıklarda İçselleştirilmiş Damgalama Ölçeği(RHİDÖ), Başa Çıkma Tutumlarını Değerlendirme Ölçeği(COPE), Sosyal İşlevsellik Ölçeği, Kontrol grubuna dahil edilen bireylere SCID-V görüşmesi ile majör psikiyatrik tanılar dışlanarak Sosyodemografik veri formu, Başa Çıkma Tutumlarını Değerlendirme Ölçeği(COPE), Sosyal İşlevsellik Ölçeği uygulandı. Bulgular: Çalışmamızda 45 bipolar bozukluk, 51 şizofreni ve 63 kontrol olmak üzere 159 katılımcının verileri incelendi. Şizofreni grubunda erkek katılımcıların(%72,5) diğer iki gruba oranla daha yüksek olduğu gözlendi. Kontrol grubunda evli olma oranı(%69,8), hastalık gruplarına göre anlamlı yüksekti. Eğitim süreleri ve çalışma oranlarına bakıldığında, kontrol grubunda her iki hastalık grubundan anlamlı yüksekti. Şizofreni (%42,6) ve bipolar bozukluk (%37,3) gruplarında, kontrol grubuna göre ailede psikiyatrik hastalık oranları istatistiksel olarak anlamlı yüksekti. Benzer şekilde ailede intihar girişimi öyküsü, şizofreni ve bipolar grubunda yüksekti. Şizofreni grubunda intihar girişimi öyküsü oranı %20, bipolar grubunda %29,4 olarak saptandı,vii kontrol grubuna göre anlamlı yüksekti. İçselleştirilmiş Damgalanma (RHİDÖ) total puanları ve alt ölçek puanları açısından şizofreni ve bipolar bozukluk grupları arasında anlamlı fark olmadığı gözlendi. Zihinsel/davranışsal boşverme ve kabullenme tutumlarının, şizofreni ve bipolar grubunda kontrol grubuna göre anlamlı yüksek kullanıldığı görüldü. İçgörünün Üç Bileşeni Ölçeği (İÜBÖ) total puanları, bipolar bozukluk hastalarında, şizofreni hastalarına göre anlamlı yüksek bulundu. Şizofreni ve bipolar bozukluk tanılı hastalarda, uyumsuz başa çıkma yöntemlerinin ve yüksek içselleştirilmiş damgalanma düzeyinin intihar girişimi öyküsü ile ilişkili olduğu görüldü. Şizofreni ve bipolar bozukluk hastalarında uyumsuz başa çıkma yöntemlerinin; düşük içgörü, düşük işlevsellik ve yüksek içselleştirilmiş damgalanma ile ilişkili olduğu görüldü. İçgörü ve işlevsellik arasında zayıf pozitif korelasyon, içselleştirilmiş damgalanma ile işlevsellik arasında zayıf negatif korelasyon olduğu gözlendi. Sonuç: Ailede psikiyatrik hastalık olması(negatif), sosyal işlevsellik, eğitim süresi ve kadın cinsiyet içgörüyü yordayan faktörlerdi. Sosyal işlevsellik ve daha önce intihar girişimi öyküsü (negatif) içselleştirilmiş damgalanmayı yordayan faktörlerdi. İçgörü puanları, olumsuz başa çıkma (negatif), eğitim süresi , ailede psikiyatrik hastalık olması (negatif) işlevselliği yordayan faktörler olarak bulundu. Anahtar Kelimeler: Şizofreni, Bipolar Bozukluk, İçgörü, İçselleştirilmiş Damgalanma, Başetme Stratejileri, İşlevsellik