Yoğun bakım ünitesinde takip edilen COVİD 19 hastalarında inflamatuar yanıt ve yoğun bakım süreçlerinin yaşa göre karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL SÜREYYAPAŞA GÖĞÜS HASTALIKLARI VE GÖĞÜS CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMRE GÜRAĞAÇ
Danışman: Emine AKSOY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Sars Cov 2 virüsü ve neden olduğu Covid 19 hastalığı 2019 yılında ortaya çıkmış, çok kısa süre içerisinde tüm dünyaya yayılarak pandemi halini almış ve hepimizin hayatında önemli değişikliklere neden olmuştur. İnsanlar yaşlandıkça immün sistemin bazı değişikliklerden geçtiği ve kişilerin bazı enfeksiyonlara daha yatkın hale geldiği bilinmektedir. Bu çalışmada yaş değişkeninin; Covid 19 hastalık sürecindeki inflamasyon derecesine, hastane içi ve taburculuk sonrası hastalık seyrine etkisini belirleyerek hastalıktan daha fazla etkilenebilecek grubu tanımlamak; bunun arkasındaki immünolojik mekanizmaların aydınlatılmasına yardımcı olmak, böylece bu hastalara daha erken ve daha etkin tedavi sunulmasına katkı sağlamak amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Çalışma ileriye dönük gözlemsel kohort yöntemiyle yapıldı. Çalışmaya 11.03.2020-31.12.2020 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Süreyyapaşa Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Solunumsal Yoğun Bakım Ünitesi'nde yatan erişkin hastalardan 50 yaş ve altında olanlar (genç grup) ile 65 yaş ve üstünde olanlar (yaşlı grup) dahil edildi. Hastaların demografik özellikleri, semptomları, aldıkları oksijen-ventilasyon destekleri, yoğun bakım ünitesinde yatış gün sayıları, aldıkları medikal tedaviler, yoğun bakım yatışında, taburculuk günü ve 3.ay kontrolde hemogram, biyokimya, kan gazı ve inflamatuar belirteç değerleri kaydedildi. Taburculuk sonrası hastalar 3 ay takip edildi, 3 ay içinde tüm nedenlerle yeniden acil servis, yoğun bakım ünitesi ve toplam hastane yatış ve/veya başvuru sayıları kaydedildi. İki grubun kaydedilen verileri kıyaslanarak istatistiksel anlamlı fark olup olmadığı araştırıldı. Bulgular: Çalışmaya 96 kadın (%36.4), 168 (%63.6) erkek olmak üzere toplam 264 erişkin hasta katıldı. Genç grupta ortalama yaş 41 (±8), yaşlı grupta ortalama yaş 76 (±7) olarak saptandı. Covid 19 PCR testi genç grupta 56 kişide (%80) yaşlı grupta 152 kişide (%78.4) pozitif saptandı. Genç grupta 30 (%42.9), yaşlı grupta 175 (%90.2) hastada 1 veya daha fazla komorbid hastalık mevcuttu. Genç grupta en sık komorbidite 17 hastada (%24.3) saptanan diabetes mellitus olarak görüldü. Bunu 12 hastada (%17.1) görülen hipertansiyon izlemekteydi. Yaşlı grupta, en sık komorbidite 118 hastada (%60.8) görülen hipertansiyondu. İkinci sıklıkta 77 hastada (%39.7) görülen diabetes mellitus gelmekteydi. Genç grupta ortanca yatış gün sayısı 8, yaşlı grupta ortanca yatış gün sayısı 10 olarak izlendi, genç grupta yoğun bakımda yatış gün sayısı yaşlı grupla kıyaslandığında anlamlı olarak daha düşüktü. (p=0.01) Genç gruptan 6 (%8.6), yaşlı gruptan 105 hasta (%54.1) yoğun bakım ünitesinde exitus oldu. Genç grupta mortalite anlamlı olarak daha düşük saptandı (p<0.001). Odds Oranı 12.58 (%95 Güven Aralığı 5.20-30.44, p<0.001) olarak hesaplandı. Genç grupta 60 hasta (%85.7), yaşlı grupta 186 hasta (%95.9) en az bir yöntem ile destek oksijen tedavisi aldı. Yaşlı grupta invaziv mekanik ventilasyon ihtiyacı genç grupla karşılaştırıldığında anlamlı olarak daha yüksek bulundu. (p<0.001). Tocilizumab gençlerde daha fazla kullanılmıştı, bunun dışında iki gruba verilen tedavilerde anlamlı farklılık saptanmadı. İki grubun yoğun bakım ünitesine yatış kan sonuçları kıyaslandığında anlamlı farklılık saptanmadı. Yoğun bakım ünitesinden taburculuk kanlarına bakıldığında yaşlılarda CRP, nötrofil sayısı ve nötrofil/lenfosit oranı daha yüksek bulundu. Benzer şekilde 3. Ay kontrolündeki kan sonuçları kıyaslandığında yaşlı grupta nötrofil sayısı, D dimer, nötrofil/lenfosit oranı, LDH daha yüksek, lenfosit sayısı daha düşük saptandı.Hastaların yoğun bakım ünitesinden taburculuk sonrası 3 aylık dönemde tüm sebeplerle toplam hastane ve acil servis başvuruları ile yeniden yoğun bakım ünitesine yatış oranları karşılaştırıldığında, hepsi yaşlı grupta anlamlı olarak daha yüksekti. (Sırasıyla p=0.006, p<0.001, p=0.006) Covid 19 nedeniyle yoğun bakım ünitesine yatan hastalarda mortalite ile ilişkili risk faktörleri incelendiğinde; 65 yaş üzeri olanlar hastalarda mortalite riskinin yaklaşık 40 kat, non invaziv mekanik ventilasyon ihtiyacı olanlarda yaklaşık 6 kat, invaziv mekanik ventilasyon ihtiyacı olanlarda yaklaşık 15 kat, tociluzumab kullanılmak zorunda kalınan hastalarda 9 kat ve yatış anında ölçülen LDH değerinde her 1 birim yükselmede mortalite riskinin 1 kat artacağı Binary Logistik Regresyon Analiz Backward LR yöntemi kulanılarak gösterilmiştir. Sonuç: Çalışmamızda yaşlı hastalarda gençlere göre Covid 19'a bağlı yoğun bakım ünitesinde yatış süresi, invaziv mekanik ventilasyon ihtiyacı ve mortalite daha yüksek bulunmuştur. Yaş, invaziv veya non invaziv mekanik ventilasyon ihtiyacı, tocilizumab gereksinimi ve LDH yüksekliği mortalite ile ilişkili risk faktörleri olarak belirlenmiştir. Aynı zamanda yaşlı hastalarda taburculuk sonrası 3 ayda gençlere göre yeniden hastane ve acil servis başvurusu ile yeniden yoğun bakım ünitesine yatış sayısı daha yüksek saptanmıştır. Bu duruma yaşlı hastalarda toplam komorbidite sayısının fazla olması ile birlikte, edinsel bağışıklık işlevlerinin doğal bağışıklık işlevlerinden daha düşük olması da neden olmuş olabilir. Nitekim çalışmamızda yaşlı hastalarda gençlere göre lenfosit sayısı daha düşük, nötrofil sayısı ve nötrofil/lenfosit oranı daha yüksek saptanmıştır. Bu çalışmadan elde edilen sonuçlar, Covid 19 hastalık sürecinde genç ve yaşlı hastalarda inflamatuar yanıt düzeyinin benzer ancak inflamasyon karakterinin farklı olduğunu, yaşlıların Covid 19 hastalığından daha çok etkilendiğini ve taburculuk sonrasında da daha yakın takip edilmeleri gerektiğini düşündürmektedir. Anahtar Kelimeler: Covid 19, yaş, mortalite, inflamasyon belirteçleri, hastane başvuru sayısı, yoğun bakım ünitesi, nötrofil/lenfosit oranı