Epilepsi tanılı erişkinlerde mizaç özelliklerinin çocukluk çağı travmaları ve bağlanma örüntüleri ile ilişkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL SULTAN ABDÜLHAMİD HAN SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HİDAYET CANDAN
Danışman: Servet EBRİNÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Epilepsi hastalarında genel topluma göre bazı mizaç ve kişilik özelliklerinin daha baskın olduğu bilinmektedir. Bu çalışmada amacımız epilepsi tanılı erişkinlerde sık görülen baskın mizaç özelliklerini, çocukluk çağı travmalarını ve bağlanma örüntülerini tespit etmek, çocukluk çağı travmaları ve bağlanma örüntülerinin mizaç özellikleri ve hastalık gidişatı ile arasındaki ilişkileri incelemek ve sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştırmaktır. Literatür bilgilerimize göre epilepsi hastalarında mizaç özelliklerini araştıran çalışmalar mevcut olmakla birlikte çocukluk çağı travmalarının ve bağlanma örüntülerinin mizaç özelliklerine ve hastalık seyrine etkisini inceleyen ve kontrol grubu ile karşılaştıran bir çalışmanın olmaması bu anlamda yapılan ilk çalışma olma özelliğini taşımaktadır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda S.B.Ü İstanbul Sultan 2.Abdülhamid Han Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nöroloji polikliniğine ardışık olarak başvuran, 18-65 yaş arası, epilepsi tanısı almış olan ve dahil edilme kriterlerini taşıyan toplam 51 hasta ile kontrol grubunu oluşturan 51 sağlıklı kişi olmak üzere toplam 102 kişi ile görüşme yapılarak örneklem grupları oluşturulmuştur. Epilepsi ve kontrol grubuna Sosyodemografik Veri Formu ve baskın mizaç özelliklerini belirlemek amacıyla TEMPS-A Mizaç Ölçeği (Temperament Evaluation of Memphis, Pisa, Paris, San Diego Autoquestionaire), çocukluk çağı travma tiplerini ve şiddetini ölçmek amacıyla Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği (ÇÇTÖ) ve bağlanma stillerini belirlemek amacıyla Üç Boyutlu Bağlanma Stilleri Ölçeği (ÜBBSÖ) uygulandı. Bulgular: Çalışmamızda grupların TEMPS-A mizaç ölçeği alt boyutlarının karşılaştırılmasında epilepsi grubunda anksiyöz, irritabl, depresif ve siklotimik mizaç puanları kontrol grubundan daha yüksek saptanmıştır. Hem epilepsi hem de kontrol grubunda hipertimik mizaç saptanmamıştır. Grupların ÇÇTÖ alt boyutlarının karşılaştırılmasında epilepsi grubunda duygusal ihmal, duygusal istismar ve cinsel istismar puanları kontrol grubundan daha yüksek bulunmuştur. Epilepsi grubunda depresif mizaç ile duygusal istismar ve fiziksel ihmal arasında, anksiyöz mizaç ile duygusal istismar, duygusal ihmal ve fiziksel ihmal arasında istatistikçe anlamlı bir farklılık saptanmıştır. Grupların ÜBBSÖ alt boyutlarının karşılaştırılmasında kontrol grubunda güvenli bağlanma puanları daha yüksek saptanmıştır. Epilepsi grubunda kaygılı kararsız bağlanma puanı depresif mizaç, irritabl mizaç ve anksiyöz mizaca sahip olanlarda daha yüksek bulunmuş, siklotimik mizaca sahip olanlarla arasında istatistikçe anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Kaygılı kararsız bağlanma puanı ile ÇÇTÖ toplam puanı, duygusal istismar puanı, fiziksel istismar puanı ve duygusal ihmal puanı arasında pozitif yönlü istatistikçe anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Çalışmamızda hastaların epilepsi başlama yaşı, hastalık süresi ve en son nöbet zamanı ile ÇÇTÖ, ÜBBSÖ ve TEMPS-A mizaç ölçeği ve alt boyutlardan elde edilen skorlar incelendiğinde anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Sonuç: Çalışmamızda epilepsi hastalarında baskın mizaç özelliklerinin ve çocukluk çağı travmalarının daha fazla, kontrol grubunda ise güvenli bağlanma puanlarının daha yüksek olduğu bulunmuştur. Aynı zamanda çocukluk çağı travmalarının ve kaygılı kararsız bağlanmanın epilepsi hastalarında mizaç özellikleri ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak, kronik hastalığa sahip olmanın getirdiği etkilenimler, travmatik yaşantılar ve güvensiz bağlanma örüntüleri epilepsi hastalarında mizaç özelliklerini etkilemektedir. Genel olarak psikopatoloji ile ilişkili olduğu gösterilen mizaç özelliklerinin, çocukluk çağı travmaları ve bağlanma stilleri ile araştırılması büyük önem taşımaktadır. Psikopatoloji varlığında mevcut epilepsi tedavisi ile birlikte multidisipliner yaklaşımla ele alınması, hastalık seyrine ve yaşam kalitesine olumlu katkılar sağlayacağını düşünmekteyiz.